Sunday, 5 May 2019

DISCOURSE ON "RUATLAWK THEOLOGY BY Z.T SANGKHUMA"

Bible- ah chuan tihian kan hmua a; Pahian chuan a duh chuan thilsiam chungah a duh ang ang ti thei turin thu neihna tawp a nei, tih a ni(Rom 9:20,21). Hei hi Theologian dang te pawn zawhna lo siam fo'in; tinge Abimaleka leh Balaama sual kawng zawh tur khap si a, Evi leh Adama sual kawng zawh tur khap silo, tiin.(The Sovereignty of God by A.W Pink- p180-185). Z.T. Sangkhuma, "Ruatlawk Theology" ziaktu chuan, "Sual tilo tura a khap leh sual ti tura a phal hi a chatuan remruat dan a ni" a ti. (Ruatlawk Theology, Z.T Sangkhuma, !st Edition 20000, pp. 11)

Hei hi a awmzia nia lang chu- Pathian hian sual tur leh tha tur mi, ruat-tur hian THUNEIHNA tawpkhawk a nei a, chu chu a ruatlawk sa tihna a ni. Chu chu Sual leh tha a enkawl dan a ni, kan ti thei bawk. Z.T Sangkhuma sawi ang zelin, a duh angin hun a tidanglam a, a duh angin a siam rem thei bawk a, a duh angin a sual tir thei bawk. Evi leh Adama tlukna chungchang ah pawh pp. 45- ah, Pathian chatuan remruat sa, a ti nghe nghe!

Nimahsela kan chhiar thlak zel chuan mahni DUHTHU NGEIA SUAL AN NI, a ti lawi a. Chutih rualin an tlukna chu "awm tur reng a ni" a ti tho bawk. Tihian tawi te-in Evi leh Adama tluk chhan a sawidan hi han dah tawi sak i la;

1. An tluk chu Pathian'n tlu tur renga a tih
2. An duhthlanna a tlu


Cheiraw khaih, a ropui e, nge a nuihzathlak zawk. Mahni fa duatlai enkawlna nen chuan ava inang lovin, kei ka duhloh lam tak ani mai awm e a. Fa enkawlna nena khaihkhin dawn phei chuan "TLUKNA" "DUHTHU NGEIA MIHRING TLU" hi Pathian hmangaihna zu han tia mawle. Page 64- na ah "Sual ti lo tura khuahkhirh beh tlat kan nilo te hi hmangaihna a ni," a ti a, a mawi khawp mai. Zalenna a ngai pawimawh. Mahse, "Pathianin min sual tir a nilo a, sual turin zalenna min pe" tih erawh a sak talh. He lehkhabu ziaktu hian ama fa ngei he zalenna hi pe se a duh ng'em, a thei ng'em? A zalenna pek avang a ama fa lo sual chu amah nge a fa chu a thiamloh ang? Mahni fate pawngsual theihna ah zalen takin kan dah a, pawngsual an ni a. Chu chu kan hmangaihna em ni? Zalenna dik nge inngaihzamna Theology tenawm tak!? Hei vang hian Theologian thenkhat chuan "Zalenna hi sual bul" an tih phah nghe nghe a nih kha. Keichuan Zalenna hi SUAL a ni pawn ka hre lo. Kan dikna a ni. Pathian engkim siamtu leh zalenna siamtu khi ring thung erawh ila chuan, "Zalenna" nilovin amah Pathian ngei hi "SUAL BUL" ka ti ang.

"...remna ka siam thin a, sualna pawh ka siam thin a ni"(Gen 45:7)

Chhunzawm zel tur,,,,,,,,,,,,,,.

Thursday, 2 May 2019

CHAPONA leh RILRU TENAWMNA

Zabi 21 laia thil langsar tak pakhat chu Media lama "Miracles" thuchhuak tam lutuk kha a ni. Mi tuemaw natna ata alo dam a, khuarel chhiatna laka him ta leh thih hlauhawm thil thleng tam tak a damchhuak te chungchang chu Pathian thiltih mak a chhuahin Tv leh internet, chanchin bu lam thlengin an chhuah bang lo. Chu te hlei hlei chu Pathian awm zia lanna leh chianna ah ngaih a ni bawk a nih kha.

America ram bawk sawi zawm ta zel i la, Tornado na tak an tuar a, a dam chhuak te chu media lam chuan "Pathian thilmak tih" ah an chhuah a. mahse an thenawm te ve thung chuan "Tornado na tak chu a nilo" an ti veleh thauh thung si thin. Mizo Social Media khawvel ah meuh pawh kan hria e; tuemaw in a kang a, a kang bang ah Bible chauh a kang chhe tello tih te hi kan hmui pikpak duhna lam zawng te pawh a nih hi. Thlipui alo tleh a, Biak In a tichhe ve lo, tih te hi kan sawi duh zawng leh Pathian thiltih mak a kan ngaih zawng a. A then lahin Kross phena eng te, chhum zinga Isua hmel an lo hmu thul a. A then lahin Vantirhkoh thla nei lah an lo hmu bang lo.
Heng chhiatna a thlen changa Pathian thilmak tih emaw hmangaihna lo sawi fo hi keichuan CHAPONA leh RILRU TENAWMNA ka ti. Mi tam tak an thih laia mahni chanthat chan lai avanga Pathial thilmak tih - tih ve ngawt thin hi a zahthlak! Isua nise a lawm dawn em ni? Hmangaihna tawp lova hmangaihtu in tih khi a lawm dawn em ni? Engtin nge kan sawi zawk ang, Pathian hi a sual kan ti zawk

Wednesday, 1 May 2019

HMELTHA DAR TI-KHAMTU

Kan inhmuh hmasak ber ni kha ka la hre reng mai; i hmui sen no vam ham ham, i mit tlang dum inchawih leh hmuh nuam em em te kha. Ka kut hnaisai lo takah vuanin i t(r)e chul a, i hmai mam nalh taka mittui, luite tui luang ngiai ngiai anga i luan kha. Hlauh luat avangin ka sa-ban min vawnna chu i hmer na tual tual a(kei tihrawl chak, lo ni lo vei nen). Ka dar hnaisai lo tak, mi 100 chuang rawn nghahna lo ni tawh ah tak chuan, lung dam takin i nghat a, i muhil a. Ka dar kham viau chunga i hmel leh hmui ka hmu erawh ka lawmna a ni fo thung. Ziaktu lar A. Thanglura tawngkam sawichhuah tur khawp erawh neilo mah i la, mi dar ah muhil tawh suh, mi tupawh kan dar hi a kham duh teh a nia aw.. 

DELHI- SULHNU


Kum 2013, ber thla kan chuan kai tan tirh lai bawr kha niin ka hria, he hmun ah ngei hian kan thian hovin kan va tlawh ve a. Delhi a ni tih chu hre mah i la, a hming ka hre mai ta lo.


Hmanlai India kuthnu a ni tih hai rual a ni lo. A in hnuai lam mual hi a zawl cham per mai a. Zauh lah a zau narawh. A hmun hma nghaktu niawm tak vai-ho pawh a tuak tuakin an lo in-di kat nawk nawk lah a. Keini mipa rual tlinglo pathum awr tan chuan mit tla dawn dawn a en kha a tawk viau, kan chan tawk a ni.

He hmun hi a lar aiin Bollywood movie lam ah a lang khat viau. 'Rockstar' tih film-ah erawh Kapoor-a leh Nargis-i te Rum(a sen chi zu) bur te an in insiakna a ni tih erawh hriat theih khawpin an hmang lang a nih kha.

Ngaihzawng te nen lama han hir-ha nan a iai awmloh a nih zia erawh sawi hian a siak lo. Theih nise India History bu nena kal chilh a han zir belh te pawh chakawm rum rum tak a ni.

HNEMTU NGE HLIAMTU BY MAFAA HAUHNAR (Hringnun Hrualhrui, Bung II- (2)pp. 51-52)

Harsatna leh Vanduaina han tawh chang hian "ringtu ṭha tak tak te" hian, A. Thanglura tawngkam takin, "thu tha tawp theilo" hi, kan dil ni lem lo hian, min hrilh mawlh mawlh thin a. Mi harsatna bulpui pawh zu hriatpui hawt lova thurawn inpek zung zung hi kan thilphalna lam tak pawh niin a lang. A chang chuan he'ng mite hian Job-a hnemtu(Job's comforter) an tih hi an ang lek lek thin.













T in
Joba hnemtu hi mi pakhat ni lovin a thiante pathum an ni a. Mi fel Joba vanduaina tawh zawng zawng kha Pathian thu a awiloh vangah an dah a; an mawhchhiat a; an dem a, an deu va. Hem tum anga lang si khan a pem-ah ching-al fir an far kha a ni hawt a. An hnem lo mai ni lovin a hma aiin an tilunghnual sauh zawk a ni. Lainatna leh hriatthiampui a mamawh laiin thurawn an pe a. Chu ti ang mi chu "Job's comforter" an ti thin. He tawngkauchheh bible atanga an chher(biblical allusion) hi kum 1738-a ziaka hman tan a ni awm e. An mi hnemna hi a tawrha tawrh a ngai a, a hma aia rilru na-in min siam chawk thin. Joba ngei pawhin, "In zain thlamuantu tuar hrehawm in ni e" a tih hial kha(Job 16:2).

Heti ang hun khirh paltlang lai a, intithlarau mi tak maiina, "Pathian i hnaih tawklo a nih kha", "Inenfiah i ngai nasa, a koh harhnaah che ngai rawh," "Pathian duhzawngin i awmlo a ni ang," "Biak in i hlat vang a nih lek kha," "Kelkangah kal ve la a ni mai," tih angrenga min fuih hi chu, duh tawka mi an vih hnu a chemte an han herh vir leh kher ang mai hi an niin ka hria a, a na a thuahhnih tlat thin. Manilomaha Pathian laka lo vui ruk ve rauh rauh laia nasa taka tawngtai tura inchawh leh ngawt te hi chu thil khirh ve deuh a ni a, tawngtai tura chakna leh rinna neih loh chang, rilru a chavai vek chang hi a tam a si a. Job-a emaw Habakuka emaw ka nih te hi an ti ta thin a, misual, kawr tial ha ve naran, khawngaihna avang chauhva chhandam ve mai te kha ka ni lekfang si a.



Sam 73:28-a "Kei atan erawh zawng Pathian hnaih hi a tha a ni," tih te hi a intihfelthlak tih chang ka ngah thin. Chuvang chuan helai chang hi ka chhui bing ta a. Lehlin(version) tam zawk chuan heti lam hi awn mah se, a lehlin hi a fuk zan lo thei mai em aw, tih min ngaihtuah tir ta a ni. A lehlin dan tur tak chu, "Kei atan erawh hi chuan Pathian hnaih hi a va tha em!" tih hi a ni zawk lo maw? New American Standard Bible chuan, "But as for me, the nearness of God is my good" a ti mai a. International Standard Version pawhin, "As for me, how good for me it is that God is near!" tiin a rawn thlawp tlap a. NET Bible-in, "But as for me, God's presence is all i need" (Kei erawh hi chuan Pathian chenchilhna bak mamawh ka nei lo) tih leh Holman Christian Standard Bible-a, "But as for me, God's presence is my good," (Ka tan erawh hi chuan Pathian awmpuina hi ka thatna a ni) tih te hian an nemnghetin ka hria. A nih ang ngau ngau, a ngialngana an lehlin "Young's Literal Translation"- ah pawh, "And I- nearness of God to me is good" a inti kalh mai.

"Kei atan erawh hi chuan Pathian a hnai hi a va tha em!" tih hi a ropui ka ti. Amah hnaih tura chakna leh theihna kan neih loh lai pawha amah zawk a hnai tlat mai hi. "Immanuel"- "Kan hnena Pathian awm" hi a va han hlu tehlul em! Zun-fep cheh thawt khawpa "amen" chi mawle!

(Pu Mafaa Hauhnar, ka mi ngaihsan, ama tawngkam takin, "a khabe liam chan ka chak" ve em em, amah avanga thu leh hla pawh ka tuina chhan, nimahsela hman ni lawk a min boral san ta-in, "Hringnun Hruihrual" tih lehkhabu a ziak atanga ka duhlai bik a ni a. A Pathian thu lai khi chu ka engteh-ual ah thawk lo mah se, Mizo inhnem dan tha lo tak a lo ziak hi ropui ka tiin ka duh thaleh ngawih ngawih a ni hawt e mi ropui Fam Mafaa hauhnar hi!)

RAMHUAI LEH KEINI

Tunlai kan ngaihdan tam taka natna tam tak hi ramhuai ho tih a nih dan lam te inzirtirlo a Pathian tih ah kan puh thla ngawt zel hi chu pawi...