Sunday, 5 January 2025

EXISTENTIALIST KA LO NI RENG MAI

 
 Kan pian hma kan hre lova, kan thih hnua kan awmdan tur pawh kan la hre lo. Awm leh tawh miah lo tura kan boral tur te hi a rapthlak! Hei vang hian kan damlai hun hi hrehawmin ninawm chang tam mah se thil tak tak kan hriat theihna awmchhun a ni a, dam hi thlakhleh tur. Hei lo nung dama Khawvel kan chen theihna hi a awm tawh dawn rêng rêng lo a. Hei lo mahnia ngaihtuahna kan hman theihna Khawvel hi a awm tawh dawn bawk hek lo! 

Jean- Paul Sartre

  Hetiang ngaihdan hi thil chik mite mit aṭang pawhin a fiah hle a. Philosophy ṭawngkam takin 'Existentialism' tih a ni. 

 Philosopher hmasa ṭawngkam "existence precedes essence" thumal hi existentialist philosopher Jean-Paul Sartre khan a lo tuipui tawh ṭhin a. Sartre chuan mihringte hi a awm hmasa zet a, duhthlanna leh thiltih hmangin a nihna (essence) a tifiah a ni, tiin a sawi. Thinker dang Søren Kierkegaard, Friedrich Nietzsche leh Simone de Beauvoir te pawh he lamah hian hriat hlawh tak an ni. 
             
Søren Kierkegaard

   He ngaihdan hi zabi sawmhnih hun laihawl a France ram Indopui- 2 na hnu lama lo chhuak niin existentialism a an thû chai ber ṭhin a ni. Sartre-a ngaihdan hi 'essence precedes existence' tih ngaihdan nen hian khaikhin ṭhin a ni a, chu chu traditional philosophical view a ni. Entirnan, paper-cutter hian a awm hma essence a nei a, a chhan chu paper-cutter a ṭûlna chu siam a nih hmain a awm ngei ngei tur a ni.

  A bulpui berah chuan tunlai Existentialism hian mimal zalenna, duhthlanna, khawvel buaithlak leh awm chhan tum mumal nei lo takah mi tinin mahni nihna awmzia neih a ṭul zia a ngai pawimawh hle a. Traditional existentialism ang lo takin, existence awmze nei lo leh a hrin theih beidawnna lam a chhui a, mimal nihna thuneihna chungchang thlirna a pe a ni. Mimal tinte chu kan awm chhan lama harsatna- existential dilemmas hmachhawn tur leh anmahni chanvo siamnaah nasa takin a fuih a ni.

Friedrich Nietzsche

  Tun huna Existentialism in a thil ngaih pawimawh ber pakhat chu mimal mawhphurhna ngaih pawimawh a ni. Nitin khawtlang nunphung leh beiseinain min rawn khuahkhirh a tum rengna boruakah hian kan duhthlanna tak tak bânsan a, kawng ruat sa niloa tluk luh a awlsam hle a. Mahse, existentialist aṭang mihring awm chhan hlawhtlinna dik tak chu zalenna kan hriatthiamna leh duhthlannate huaisen taka pawmna aṭanga lo chhuak a ni tih a pawm nghet tlat a. Thutlukna tin hian kan nihna ber ril ber a siam a, mahni inhriatthiamna lam panna kawngah kan zinkawng a tichak a. Chu beihpui thlakna chu kan thil tawn atana thil pawimawh tak a lo ni a. Chumi hmang chuan kan lo ṭhanglian a, kan insiam thar thei bawk a ni.

RAMHUAI LEH KEINI

Tunlai kan ngaihdan tam taka natna tam tak hi ramhuai ho tih a nih dan lam te inzirtirlo a Pathian tih ah kan puh thla ngawt zel hi chu pawi...