Thursday, 20 April 2017

EMPTY(RUAK/AWMLO' KAN TIH HI A LO 'EMPTY' MIAHLO


Physics ah chuan=

dV= change of work done or volume

-PdV= change of energy, where P is pressure

p(rho)V= amount of energy, where p(rho) is energy density

Work done/volume leh Energy danglam dan chu a inang chiah a, tihian;

dV = -PdV,

SOLUTION

Volume = amount of energy

dV = -PdV

If amount of energy is equal to change of volume

dV = pV

Then,

pV = -PdV

If cutting 'V'

p = -Pd, where d is constant changing

p = -P

so, P = -p

Cosmological constant ka chhut ve dan

Volume of empty(vacuum), chu chu 'A RUAK/AWMLO/ENGMAH AWMLO/ENGMAH NILO" tia kan hriat zawng zawng hian Vacuum an nei vek a, chu chuan Volume an nei vek a, chu chuan energy leh pressue an nei vek a, chu chuan Repulsion(energy rapthlak lutuk) an nei vek tihna a ni.

APPLICATION

1. P'thian a awm lo an tih chuan 'engemaw' chu a awm tihna.

2. Tunlai chu ka rilru ah engmah a awmlo kan tih chuan "a awm" tihna a ni a,

3. P'thian a awm ka ringlo chhin mai mai a nia, kan tih chuan 'tak tak' tihna a ni a.

4. Room/In(house) ruak chu engmah a nilo emaw kan tih lai hian, mi tam takin in luah tur an zawng huai huai a.

5. He pa hi chu a thluak ah engmah a awmlo, kan tih chuan engemaw chu a awm a, tihna a ni zawk e..

ect................................................

PAWNGSUAL CASE FILE THEINA


India Penal Code 375

RAPE CASE(PAWNGSUAL CASE) FILE THEIHNA TE, heng hi an ni,

1. Hmeichhia a duhloh chung a sual luihin Pawngsual a ni.

2. Hriatna bo khawpa hraih ruih a nih hnu a sual in Pawngsual a ni.

3. Pasal tur ang a insawi a, sex hman pui a, neih leh si loh hian Pawngsual a ni.

4. Kum 12 hnuai lam sex hman pui hian IPC sec. 90 hmangin Pawngsual case a siam theih.

5. Hmeichhia duh thlang thei lo, thihna aia sex hman a lo thlan tak zawk hian mipa zawk hian Pawngsual case a awrh thei.

6. Hmeichhia duhthlanna tel hauh lo, entirnan, zu rui emaw OD emaw Luhaiin lo tlu ta se, remchanga Sex lo hmanpui ngawt hi Pawngsual bawk a ni.

MIZO TE AH:

Mizo te ah lar em em leh mipa ten hmeichhia an bumna lian ber a "I do, am your Husband, yes i will" an tih a, Hmeichhia an lo inphal ta mai hi dem chi an ni lo! Tin, mipa hian a neih leh si loh chuan PAWNGSUAL a ni tih erawh hriat a tha ta a ni e.

1 JOHN 5:7 LEH 1 TIMOTHY 3:16

MISTRANSLATION OF GODHEAD

(Ziak pakhat- 1JOHN 5:7 chungchang)

Tuna kan hmanlai Version-

"7- For there are three that bear record in heaven, the Father, the Word, and the Holy Ghost: and these three are one.

8- And there are three that bear witness in earth, the spirit, and the water, and the blood: and these three agree in one."

A original ziak Version thung-

"7- For there are three that testify;

8- the Spirit and the water and the blood, and these three are in agreement."

[ 'Pa', 'Thû' leh 'Thlarau Thianghlim' tih Verse 7 ami khi belh chawp ani! ]

******************

( Ziak pakhat- 1TIMOTHY 3:16 chungchang )

Tuna kan hmanlai Version ziakdan-

"16- ..; God was manifest in the flesh..."

A original ziakdan Version erawh -

"16-.....;He who was manifest in the flesh.."

[ 'God' tih lai khi belhchawp ani veleh bawk! ]

Thursday, 13 April 2017

HUMAN PSYCHOLOGY

He topic a kan tum tur chu mihring a mihrinna lai tak te, kan rilru exercise dan te, kan hriatrengna alo bo dan te, alo chakleh theih dan tur te a ni dawn a ni! Hman tangkai vek kan tum dawn nia!

[[[ MIND ]]]
Rene Descartes thu larpui pakhat chu 'I think therefore i exist'; kan ngaihtuaha kanlo awm ta mai tih hi a ni!Quantum Mechanism atang chuan he universe a matter zawng zawng leh space zawng zawng hi elementary particles siam leh din vek an ni a. Chu chu Waves- Particles angin matter an siam mai bakah an hual khat vek a. Entirnan, Table hi particles rual awmkhawmin a siam a ni a. Table bul veka boruak pawh chu particles anni leh vek bawk tihna a ni!

Tin, kan senses te ngei pawhin heng particles hi an contact a, kan ngaihtuahna alo awm a. Conscious being kanlo ni ta a ni!Chu particles chu kan universe ah hian a khat vek a. Kan rilru ah pawh a awm a. Khawiah pawh a awm avangin Rene Descartes thukhawchang pawh khi a dik, tih kan proof thei a ni! Achhan chu he particles hi awmlo se, tuna 'particles' kan sawilai mek chhiar leh sawi tur leh hmu tur leh ngaihtuah tur hian kan awm dawn hauhlo a. Ngaihtuahna hrim hrim pawh a awm heklo a nga. Universe pawh a awm hek lovang!
Tiang hian,

a ----------------- b'

b' tellovin 'a' a awm theilo; chutiangin 'a' tellovin 'b' a awm theilo! Achhan chu same velocity, same particles, same time hnuaia awm vek kan nih vangin!

Chuvangin he khawvel ah hian miin 'demons' a hmuhdan leh nitin a chaw kilpui te a hmuhdan hi- synthesis pakhat ve ve a ni a. Reality ve ve an ni bawk!Hei hi mihring chu minung alo nihna tak chu a ni!

[[[ CONSCIOUSNESS ]]]
Consciousness- awmze bo lutuk chu kan awm kher lovang maw! 'Mind' kan sawi tak huang chhunga awm pakhat leh pawimawh ber a ni! Alo insiamdan chu sawi tawh angin electrical activity-in kan thluak a thlen veleh Brain Waves pattern(rules) hrang hrangin a siam a. Chu chuan Consciousness hi min neih tir a ni!A tehnan a tunlaia an hmanlar em em chu Electroencephalograph(EEG) an tih hi a ni a. Thluakin electrical activity avang a waves a dawn hrang hrang chu a teh a. Rilrua an thil thlente nen lam tihian an chhinchhiah;

~alpha - Hahdam[Meditation laia brain waves]
~betta - Harhvang [Hnathawh tur tama kan brain wave]
~theta - Muhil [Muthilh tan tirh]
~delta - Muhil nghet bur [Tho t hial ang hi]

Heng waves hrang hrang kan environment a mite hian kan hriatna paruk te an contact veleh anlo harh a. 'Consciousness' kanlo nei ta thin a ni!

Second War World zawh vel khan 'E-P-R Experiment' an tih chu Physics huanga scientist ten experiment an nei ta a. Chuta an hmuhchhuah chu;

~ Photon pahnih hi inkar hlat takah awm mahse an properties a danglam lo!
~ Photon pakhat a waves chu photon danga wave nen a inang!
~ Heng waves te hi vawikhat ah hmun 4/5 ah an inthendarh emaw awmkhawm huk thin.
~ Heng waves te hi an direction leh position chiang taka hriat theih a nilo!~ Vaipa leh Mizopa waves dawn a inang!
~ Nimahsela Vaipa leh Mizopa waves dawn zah a inang lo!
~ Chutakarah Vaipa ho rual awmkhawm zingah an waves dawn tama inanglo leh vek!
~ Chutiang bawkin mizopa ah pawh.
~ Chutiang zelin khawvel pumpui a mihring leh ramsa te nen lam a hrang vek!

Example- Pindan pakhat ah mihring pahnih, engkim an mamawh inang veka sem ve ve hi awmdun ta se. Pakhat a mut a chhuak a nga, pakhat zawk erawh a harh kur ang!

Hei hi kan waves dawn tam zah leh awmna hmun inanglo; inmung nasa takin brain waves a siam a. Kan 'consciousness' alo pian tak dan chu a ni!

[[[ TYPES OF CONSCIOUSNESS ]]]

~ Dream
~ Memory
~ Learning

[[ Mumang(Dreams) ]]:
Kan consciousness a hahchawlh lai hi mumang kan neih lai a ni a. Brain waves chu 'theta' leh 'beta' a ni! Tin, mak tak chu mumang hi engtia lo awm nge tih tuman an hrelova. Nimahsela kan consciousness a inzawm dan erawh Theory hrang hrang a awm thung! Chung zinga lar pawl chu Sigmund Freud Theory, kum zabi 19 lai ami kha a ni. A ngaihdan ah chuan mumang hian thilken(content) pahnih- Manifesh Content leh Latent content a nei a. Entirnan, Mumangah exam i nei a; ilo thiam phian bawk a. I pass ta nghe nghe a ni!

Hetah hian he mumanga thilthleng zawng zawng hi 'Manifesh Content' chu a ni a. Exam ilo thiam em em leh ilo pass khian engemaw a phena tihlan tum a nei ve thung a, chu chu 'Latent Content' chu a ni! Josepha mumanga buhvui kha a unaute sawina a ni a, 'latent' a ni. A mumanga a hmuh hrim hrim kha 'manifesh' anileh bawk!

1976 ah K.Allan Hobson ve thung chuan 'Activation- Synthesis Hypothesis' tih hmangin mumang chu kan thluaka waves lut tam tak, consciousness nive tho si, reality ni bawk, pianhmang leh awmze dik tak neia remkhawm a ni a ti a. Entirnan, Hydrogen gas hlauhawm tak hi amal chuan Poison ani mai a. Oxygen gas pawh amal chuan boruak tha anileh mai a. An pahnih a an hanin mung hrep chu Water(H2O) alo awm ta ang hi a ni! Kan bula Ui bauh thawm chu Waves angin kan thluak ah a lut a. Naupang tap thawm waves bawk chu kan thluakah anlo lut veleh bawk a. Chumi lai vek chuan News puang ri waves alo lut veleh a. Kan thluakin sawifiah a han tum a, awmze neiin remkhawm a tum a- Uiin naupang a seh tap a, News ah a boral thu anlo puang nghal zat angin a mumang ah a awm ta daih, ang hian!

A dangleh chu Carl Jang Theory hi a ni a! Ani hi chuan kan Reality, kan muthilh lai nilo tuna kan menlai a thilthleng tura kan duh hi mumang lamah kanlo practice thin niin a ngai ve thung a. Religious leh Emotion velah a nasa, a tibawk!

[[[ MEMORY ]]]
Consciousness kan sawi tak kha mind huangchhung ami a ni a. Chu consciousness chhungah chuan alo thanlen nan Memory a nei a, chupawh chu 'Learning' hmanga develope leh tur bawk a ni! Learning erawh nakin lamah kan sawi thung ang!

TYPES-
Mihring ah hian memory chhunga thil kan dahluh hi alo invawn that dan chi hrang pahnih a awm a. Chungte chu,

[[ Encoding ]]~ Entirnan, karhmasa a thiante nen Dinner kan ei kha a karleh lehpek thleng pawhin kan tum vang pawh ni lovin kan la hre reng a. Mahse kan chawhmeh erawh kan hre tawh lo! Hetiang hi 'encoding' a ni a. Khawilaiah pawh kal ila kan bul leh a chheh vela waves leh frequency activity ten kan brain ah anlo encoded hman a. Chu chu kan tumvang nilovin kan environment nena kan innghen tlat vang a ni! A chianleh zual nan- Marble 10 hi arualin thehchhuak la, an vai hian ngil em emin theh phei la. An vai hian i tum hmun an thleng vek lova nga, athen chuan hmundang daih an pan a nga, athen chu an ding daih a nga, athen chuan i tum hmun an thleng ang! Hetiang chiah hian marble hi waves leh frequency ni tasela, i tum hmun kha boruak kan bul vel ami hi nibawk sela, athen an kalkawina kha mihring nibawk sela; waves hian min kalpel vek lova. Athen chuan kan taksa an contact a. Ngaihtuahna leh memory kanlo nei mai ta a ni! Hei hi kan tum vang pawh nilovin kan nitin nuna environment nen kan insik reng vang hi a ni! Chuvangin engemaw kan thiltih leh thilthleng, a chipchiar nichiah si lova kan hriatreng thin chhan hi a ni!Neuroscience atang a kan sawi dawn chuan kan sense paruk ten electrical activity atang Massage hi waves- paticles angin an dawng a. Kan tum vang nilovin chu thilthleng chu kan DNA ah athen a inchhu-kai ta vek a! Kan lo la hriatreng chhan hi a ni!

[[ Pychological Applied ]]

~ Kan TV en a zirin kan mizia a insiam danglam thin!

~ Mi inhaulai kan hmuh palh hi thumvang pawh nilovin an tawngkam kan hmang thut thut thin!~ Nu leh Pa inhauhna hi naupang hriattirloh tur a ni!
~ Adang pawh tum vang ni hauhlova kan lo lakchhawn ve mai theih avangin fimkhur hle tur a ni!

[[[ Encoding dan chithum ]]]
Achung lama kan sawi tak 'encoding' hi khi kan tum vang nilovin kan zia leh nungchang thlenga thlenga nghawng nei, lo piang ve tawp ani tih kan sawi tawh a! Chutih rual rualin kan tum chuan kan encoding veleh thei bawk a! Chu chu han sawic hhunzawm ta nghal mai ila.

Entirnan, Stephen Hawkings chu tunlai theoretical scientist lar ber leh pui ber a ni!Hei hi keimahni a 'encoding' dawn ta ila, hetiang hian kan tum thei;

~ Phonetic Encoding: A hmasa ber ah chuan Stephen Hawkings- a hming khi kan chhinchhiah hmasa ber a nga. A hming chu kan theihnghilloh nan 'E' atang a intan tih kan chhinchhiah bawk a nga. 'Stephen Auhmuna' tih vel atang pawn kan chhinchhiah thei tihna a ni!

~ Structural Encoding: Hetah ve thung chuan Stephen Hawkings a lar chhan. A chanchin ziaktute ten engtin nge an zia. Hriat a ngaihchhan tih vel a ni a.

~ Semantic Encoding: Adangleh chu Stephen Hawkings a hming, a larna, a awmna, engang mizia, engtia thiamna nei nge, a thiamna, a taksa lama harsatna, a ziak thu leh hla thlenga fiah taka chhinchhiah kha a ni!

Hei hi ngun taka kan enchuan 'Sematic Encoding' hi encoding zawng zawng ah tlau leh rintlak ber ani tih kan hre mai dawn a ni! Tin, hetiang chauhlo thil dang pawh hetiang hmang hian kan chhinchhiah thei a ni!

[[ Storage ]]~ Hei ve thung hi chu kan environment atanga encoding awm tawh te kan thluaka dahthat(storage) dan hrang hrang ani thung a! Encoding nena inzawm annih avangin sawiloh theih lohva ni! Chu model chu Richard Atkinson leh Richard Shiffrin te duan kha a ni a. Storage chithum ah then ani! Tiangin,

~ Sensory Memory
~ Short Term Memory
~ Long Term Memory

A hmasa berin entirna siam hmasa ta ber ila-

~ Sensory Memory: Zanlai ah aizawl khawpui Bike a i fan kual chuan i hrethiam mai ang. Motor thenkhat chuan an light down(or dim) lovin kan hma zawn ah anlo kal a. Kan mit a tivai a. Kan tluk phah lek lek thin tiru! Hei hi ahnu kumleh a thianhote nena titi tum pawhin a light enzia leh enkhalh nasat zia che ila sawi zut zut thei ani.

Hetiang chiah hian Lusun nikhuaa thenawm ten music bengchheng taka an play khum vak tum che chuan a kum kumleh ah pawh titi ah inla nei ta fo mai a ni!

Hei hi Sensory Memory a khung a ni a. Long Term memory ah anlut tlang chhoh tlangpui bawk thin! Tin, he memory ah hi chuan a chipchiar a hriat ani ngai lo bawk ani thil chhinchhiah ho reng reng hi!

~ Short Term Memory: A entirna hian tanleh ta ila. Naupan lai deuhva 'Pathum hmun' 'Panga hmun' kan zirte, Tun hnua phone number kan By-heard kan dahthatna hi a ni a! Kan hre rei lova, vawikhatah tam tak kan chhinchhiah thei hek lo!

Psychological Science- in min hrilh dan chuan kan short term memory ah hian thil thar hlak chhinchhiah dawn ta ang ila, thumal pakua(Digit/alphabet 9) bak aia tam a dah theihloh, an ti!

Entirnan, JDBDKLDBS tih hi han chhinchhiah chhin teh, naktuk velah chuan i theihnghilh leh ang! Anihloh pawn JDBDKLDBSFFKD hi han tum chhin rawh le. I thei nge theilo zawk?!

~ Long Term Memory: Hei hi chu kan nitin nun ah achiang em em a. Engtin nge chaw ei kan thiam, kan kal thiam, English kan thiam, Motor chuan kan thiam, avai hian ani veng a ni. Sawi tam a ngai hran love!

[[[ LEARNING ]]]
Hei hi kan sawi tak memory kha hman tangkai anihdan a ni a. Memory awm lovin Learning a awm thei lova. Awm dun ve ve ngai a ni!

Kan Learning dan hi chihnih lian tak a awm a. Pakhat chu vawikhat vel lek a nghwng hnua kan memory theih mai hi a ni a, a hming ah 'Non-associative learning' a ni a! Pakhatleh chu vawi tam tak hnua kan memory ve theih chauh te a ni! 'Associative Learning' tih ve thung a ni!

[[ Non- Associative Learning ]]
Mihring vawi tam tak zir nawn kan ngaihmiah lova kanlo zawm ve nghal mai thin dan hi chihnihin an thensawm leh a!

Entirnan, Mipakhatin midang tihdan nuihzathlak thenkhat ho a zir sak vel fo chuan amah pawh hian engtikemaw ah alo ti ve fo va; a tihluih kher ngai lovin alo ti ta fo mai a ni! Hetiang chiahin dinner hi dar 5 velah mizoram a awm te chuan an ei a. Hei vang hian an response dan pawh hi dar 5 ah zel anril a lo tam bawk thin! Tichuan dar 8 velah phailam nena rualin han tive chhin dawn ta sela, a riltam lutuk hian dar 8 a nghak zolo mai thei a ni! Hei hi 'habituation' tiin Physchological term hmehbel a ni!

A dang pakhat zawkah entirna han siamleh ta ila, i ban alo thak a, i hiat a. Reilo te ah i hiahna chu alo sen a nga, alo nâ mai thin ang! Hei hi a awmzia chu kan ban hiah hi response ni sela, a thak(iching) kha 'stimulus' nibawk sela; a thak veleh kan hiat a. Stimulus chu Response in a zawm a; chu vek chu response dang angin a na tih alo thawn a. Kan hiah lai pawh kan tawp ta chiah a ni! Hei hi 'Sensation' tih ani thung! Chaw eitam kan duhloh chhan pawh kan eitam chuan response chu pumna a ni a. Ke chhuih palh laka kan fimkhurna pawh hi a response chu 'pain' anih vang a ni!

[[ Associative Learning ]]
He theory tana ngaihdan siam hnem ber leh an pawm ber zing ami chu Iva Pavlo a ni a. Chu a theory chu 'Pavlovian Theory' tih a ni! A lar dan tak zawk ah chuan 'Classical Conditioned' tih ani thung!

~ [ Classical Conditioned ]: In thar kan luah a. Kan thenawm te chuan kan luah tanni ngeiin kan insir ah tuihawk an rawn luan tir ta a! Kan va hrilh hre phei chu a thinrim zawk ah alo tang vei tlat bawk! Hetiang a kum thum meuh kan nih tak fo hnu chuan kan thenawmpa chu mi mak tak niin kan rilru ah a intuh tlat tawh thin! Tuihawk alo luanloh chuan a fel tihna kan nei a, tuihawk a luanluih tir chuan hrilhin a sawtlo tihna a ni!

Hetah hian In thar, thenawmpa, tuihawk leh keimahni(kan) hi kan inzawm vek a. Kan rinsa fo chu nitin inhauh chu alo ni ta der mai! A tuihawk tello chuan inhauhna chu a awmleh hauhlo!

~ [ Oparent Conditioned ]: Hetah ve thung chuan kan nitin nuna thil thleng, entirnan Ruah a sur chuan kawng a min fo avangin Ruah sur a piangin kawng pinlohna lam niawm a kan pan hi kan zirna, kan hriatloh hlana kan taksa chhunga kan chhia leh tha hriatnain alo zir chu a ni!

MESSIAH ZEKHELH CHIHNIH


MESSIAH NIHNA HNIH

1. Suffering Messiah(Isaia ziaka Messiah tuar tur zia kha)

2. Sovereign Messiah(He khawvel a Messiah Lalram ropui tak din tur an sawi kha)

MESSIAH CHU TU THLAH NGE

1. Son of Joseph(Suffering Messiah)

2. Son of David(Sovereign Messiah)

JOSEPHA LEH DAVIDA INANNA

1. Unau zinga naupang ber ve ve an ni a. YHVH vohbik an ni.

2. An unanute an kalbo ve ve a, va ngaihven tura TIRH an ni bawk.

3. Beram vengtu ve ve an ni.

4. An unauten an tihel ve ve.

5. Hruihrual a vau an ni ve ve bawk.

6. Israel mi nilo nupui ah an nei a.

7. Sex thlemna a hranga an awm laiin an tawk ve ve a.

8. Mifing tih an ni ve ve a.

9. Tlangval hmeltha tih an ni bawk.

7. Lal leh Israel hnam enkawltu anlo ni ve ve bawk.

SUFFERING MESSIAH LEH JOSEPHA  INANNA

1. Endawng hlawh ve ve an ni.
2. An hna hi kum 30 an nihin an tan.
3. An puan pawhthler sak an ni.
4. Chhiahhlawh an ni.
5. Thlemna an hneh a.
6. Berampu anga sawi an ni a.
7. Hma hun an hre thei a.
8. Mang-neia tih an ni a.
9. Thah tum an ni ve ve a.
10. Jentail hnena hralh an ni ve ve bawk a.
11. Dawt sawi tir an tum ve ve a.
12. An sawi duhloh avanga hrem an ni nghe nghe.
13. Thilsual titu a puh an ni a.
14. Thilsual titu anga ngaih an ni a.
15. Thi tura chungthu rel an ni.
16. Chumi hnuah Jentail te leh ram dangah hmuh anla ni fo tho a.
17. A u leh nauten an hre lova.
18. Hriattheih leh ngaihsak an ni lo reng bawk a.
19. Lei ata chawikan an ni a.
20. Sawipuitu(advocate) pawimawh tak anlo ni ta.
21. Ei leh in petu an ni zel a.
22. A tawpah pawm anlo ni ve ve a.
23. Beisei ngailoh takin Roreltu ropui anlo ni ta.

Saturday, 8 April 2017

BIBLE THUDIK PAWNGSUAL DAN CHANCHIN (HISTORICALLY MISINTERPRETATION OF BIBLICAL TRUTHS)


History kan keu chuan Greek lal ropui Alexandera mittui tlakna chhan chu kum BC 326 a Babulon atang a Indus lui a thlen tuma indopui tur dang an awm tawhlo kha ani, tih kan hria a! A hma BC 334 liam ta ah Asia Minor a hneh a, chuta tang Aigupta, Gaza, Tura, Palestina te a la leh a. Israel pawh Persia sawrkar hnuaia a awmlaiin Juda leh Samari ram pawh a awp ta a ni! Chu chu Greek ram kan tih hi a ni! [ Simon Horn blower, "Greek Identity in the Archaic and Classical Periods" in Katerina Zacharia, Hellenisms, Ashgate Publishing, 2008, pp. 55–58.]


Greek mite an ropuina chu science lama an sang filawr em em hi a ni a. Tin, Philosophy leh Politics lamah pawh theory leh argument tam tak vawrhchhuakin hnam fing hmasa an ni nghe nghe! [Griffin, Jasper; Boardman, John; Murray, Oswyn (2001).The Oxford history of Greece and the Hellenistic world. Oxford [Oxfordshire]: Oxford University Press. p. 140.ISBN 0-19-280137-6.]

'Theology' kan tih thumal a 'theos' pawh hi Greek tawng atang a lokal niin an pathian 'theos' te sawina an ni bawk a; Olympus ah khawsain tun thlenga kan hriatlar 'Zeus' an Pathian chungnungbera thawnthu kanla hmuh fo te hi an ni a. [Illiad, The fall of the last Tyrant]. An theology hi philosophy nena a inkungkaih tlat avangin khawvel pumpui ah Alexandera hunlai hian nasa taka thehdarh ani nghe nghe a, Christian tena Bible lam zirna 'theology' kan tih te pawh hi anihna takah chuan 'Theos(Greek Pathian ho sawina) zirna' tih hi a lam dik tak chu a ni a, Juda Pathian sawina lam nen chuan a inkungkaihlo hle a ni! 'Theologian' tih te ngat phei chu Greek Mythology huangchhung zirtirna tihna ani daih tawh a, Bible thu nen a inrem lul silo! Engtia greek tawngkam hi Bible a lolut ta nge erawh chu kanla sawi chhoh zel dawn nia.
Greek

Tichuan Alexandera chu BC 323 ah kum 32 mi niin a boral a. A boral hnu ah Greek lalram chu Governor ten an awpchin ah lalna siam tumin an inchuh vek a! Palestina hmuna Israel mite awmna pawh Ptolemy hnuaiah a awm a. Kum 125 zet chu Juda ten a hnuaiah an rinna kawngah zalenna an nei nghe nghe a, Juda te hotuah Puithiamte pawh dah an ni bawk! [Ptolemy II Philadelphus, 308-246 BC. Mahlon H. Smith. Retrieved 2010-06-13].

Mahse chu zalenna chu Juda te tana an hnam dâlna hmahruaitu alo ni lek chauhva! Alexandera hming chawia phuah Alexandria khua, Aigupta hmuna Juda chengte chuan an zalenna chu an hnam tidaltu anih tih hre lovin Greek mite Philosophy leh Ethics chuan a chiah piah nasa hle a, an hnam Hebrai tawng aia Greek an hman nasat avangin an tawngbil tak ngial pawh alo rei deuh hnuah an theihnghilh chhoh va, tam takin Hebrai tawng pawh anlo chhiar thiam ta lo hial reng a ni!
Greco- Roman

Chutia an rinna leh hnambil tawng a kalkawp reng a ngaih si avangin an Mikveh(Dan) te pawh chu Greek tawnga lehlin hial alo ngai ta! Chuvangin Greek Philosophy thiam leh Hebrai tawng hrethiam tak tak mifing Juda mite chuan Thuthlung Hlui bu pumpui chu Greek tawnga lehlin anlo ni ta hial a, chu chu 'Septuagint' kan tih hi a ni a [Tractate Megillah,  pages 9a-9b.] An tawngkam hman tam tak chu Greek Philosophy nena inzawm thumal hman a ni a; entirnan, Theos kan tih kan sawi tak chunglam ami te ang khi an ni! Mahse a pawina chu tun hnuah mithiam tam takin he Bible zirna hi Juda Mechanical leh Dynamical values anih miau avangin Greek tawng hian a hlat si a, chuvangin Interpretation tam tak alo piang a, scholar tam takin Commentary an chhuah luai luai a. ["Bible  Translations – The Septuagint". Jewish Encyclopedia. com. Retrieved 10 February 2012.] Word Game nasa takin alo chhuak ta anih hi! Entirnan, Thuthlung Thar Greek ziaka tawngkam lar mizovin 'medil' sawi nana a hman Greek tawnga 'Haides' tih hi a ni; Greek value atang a a awmzia kan zu chik chuan Zeusa unaupa Haides, lei hnuai lalpa, hremhmun lalpa kha ani a, kan sawizauna ah pawh 'hremhmun mei alh dur dur' hi kan mitthla ta daih mai anih hi! Chu chu a pawina a ni! [Jennifer M. Dines, The Septuagint, Michael A. Knibb, Ed., London: T&T Clark, 2004.]

Tin, Hei bakah hetih lai a greek tawnga lettu te hian 'Apokrifa' bu pawh Greek tawngin an siam bawk a, chu erawh Juda mi tam zawkin an pawmloh avangin kan Bible ah telh ani ta lo thung! Mahse a pawimawhna erawh Greek hunlai a Juda te chanchin hriatna source a ni a, abikin Makabia I leh II te hi an ni! [Rick Grant Jones, Various Religious Topics, "Books of the Septuagint",  (Accessed 2006.9.5).]

BC 281 na hnulawk ah Aigupta awptu Ptolemy zawh ah Selucusa thlah kal zel Antiochus III- na chuan Palestina nen a awp veleh ta a! Ptolemy ang tho va Juda te tana tha em em ani tho nachungin Rom ho a hnehloh atang Juda te a tiduhdah tan a! A dawhleh awptu Selucus IV nen Juda te an inti tha vak loleh a! A dawhleha awptu Antiochus IV- na meuhvin BC 175-163 a a han hrawn ve phei chu Juda ten buaina an tawh pha nasa ta ngei mai!

Sawi angin Antiochus IV-na hian 'Ephiphanes' tiin a hming a invuah a, chu chu 'Pathian tisa a chang' tihna a ni! Thamna avangin Puithiam lal chu a duh duh ah a siam a. Greek sakhuana nena inzawm ah Puithiam ho a hruai lui fo va! Aigupta a rûn haw lamah Jerusalem a suasam a! Juda te an Dan vawn a khap sak a, inthawina leh kût te hman a khap tel bawk a! Serhtan khapna leh Dan bu zawng zawng halchhiatna thu a chhuah bawk a ni! Tin, thiltenawm tak Vawk chu Juda te a eiluih tir bawk an ti a. Temple ah milem Pathian a din bawk niin an sawi! [ANTIOCHUS IV., EPIPHANES. Jewish Encyclopedia, I906.]

Makabia(1:43,52) ziak pakhatna chuan a sawi danin tihluihna hmanga Greek Philosophy leh Myths pawm turin Juda te a nawr a. Hemi avang hian Juda tam tak chuan Juda rinna chu an kalsan phah hial, a ti bawk!

Hetih lai hun hrehawm tak hian Antiochus IV rorelna duhlo Juda pawl khauh tak a hringchhuak a, pakhat chu 'Hasidim' tih a ni! An tum chu he Juda te nekte nekchepna sukiang tura inhawrkhawm leh chak zawka hmalak tumna a ni a! Scholar thenkhat chuan Daniela lehkhabu pawh hi hetih hunlai a siam hi anih an ring (Dan 8:23-25; 11:40-45)! [Johnston, Sarah Iles (2004). Religions of the Ancient World: A Guide. Harvard University Press.  p. 186. ISBN 0-674-01517-7.]

A dangleh chu 'Makabia' tih ani thung a. Puithiam Matthathias a chuan Judate tiduhdah tura Antiochusa'n a palai tirh te alo thah atang a intan a ni a; 'Dan tana rinawm leh Thuthlung tantu apiangin mi zui rawh se' tiin a au a, Juda tam takin an zui nghal ani! Tin, 'Makabia' tih pawh hi Puithiam Matthathias fapa Juda hming an phuahsak 'tuboh' tih niin pawl hmingah an hmang zui ta a ni! Makabia ziak pakhatna (bung 3:10-4;34) in a ziakdan chuan tum tam tak Greek sipai ten hmehmih an tum thin a, mahse an hlawhchham vek a ni! [Telushkin, Joseph (1991). Jewish Literacy: The Most Important Things to Know about the Jewish Religion, Its People, and Its History. W. Morrow. p. 114. ISBN 0-688-08506-7.]
Apokrifa


(Note: Heng pawl pahnih hi Hellenistic Judaism hringtu te an ni; Juda thisen kai, Jentail thisen kai bawk; Judaism leh Greek Philosophy chawmpawlh tu te sawina ani)

A tawp a tawp ah Juda ten zalenna chu BC 164/5 ah an hmuh phah ta nghe nghe a. [Jewish Encyclopedia] Temple an thian thianghlim nghal a. Chu chu ropui an tih em avangin a hriatreng nan kût(festival) ah an hmang zui a, chu kût chu "Inpumpekna Kût" tih hi a ni a. Kislev(december) 25- ah Antiochus IV ina Vawk Templea hlan a tum champha chiah kha a ni nghe nghe a. Thuthlung Thar lamah chuan Johana bung 10:22-23 ah te hian a lang a. Tunlai Juda te chuan 'Hanukkah' tiin an sawi ta ber [Ginsberg, Louis. 'Legends of the Bible'. Jewish Publication  Society (JPS):  Philadelphia, 1988].

Hetia Juda ten zalenna an sual mek laiin Antiochus IV pawh a boral ve ta zel a. Zalenna pum hlum Greek thuneitu te chuan an pek pha ta nghe nghe a ni! Hei hi Juda pawl pakhat kan sawi tak HAsidim mi thenkhat chuan an pawmpui a, Juda inrelbawl dan ah thuneihna neih tul an ti tawh lova. Chutihlai vekin Makabia pawl te an che tha a, Jerusalem pum an lak hnuin Makabia unau zinga naupang ber Jonathana chu Puithiam Lalber leh Juda rorelna kawnga hotu ah ruat ani ve bawk!

Makabia leh Hasidim pawl pahnih inkara thil inanglo, mahse an chipui Juda te rinna kawnga an sukthlek tidanglam thei inanglo pahnih an kalpui ve ve a! Sawi tak angin Hasidim hote chuan Greek Philosophy leh an ethics te chuan Juda te rinna an tihbuai loh chuan chung thil te chu hnawl kher ngai lovin an ngai a! Juda te rinna chungchang humhim chauh an duh a, mahse Greek politics leh philosophical ethics lama inbarhluh duhlo ang deuhva lang siin Makabia ziak chuan he pawlin a thamkawp nasat thu alo chhinchhiah a! Chung Hasidim puithiam thlah kal zel chu Isua hunlaia "Pharisai" kan tih tak te kha an ni zui nghe nghe! 'Hellenistic Judaism' pawh an ti bawk thin! [Syracuse University."The Jewish Diaspora in the Hellenistic Period"]. Makabia pawl anlo lan atang Juda kulmuk nih chu an tum ani tawp mai a! Makabia pawl lo lan tan tirh leh Hasidim puithiam thampawlh Judaism hun intawnchhoh tan tirh phei kha chuan Juda tam zawkin Hasidim pawl chu an dem rawn nasa nghe nghe! Mahse, hei hi an rinna ah an chian em vanga ngaih dawn chuan Sakhaw dang nen a inang si lova, Judaism ah chuan rinna lam zawng zawng hi politics, philosophy leh ethics lam ani tlat zawk si a. Rinna leh khawvel rorelna lam hi Judaism ah lak hran theih ani hauh lo! An nunkawng zawng zawng a an hnam leh hnam anga ni-bil an neih pawh Rinna hmanga kaihhruai vek ani! Chuvangin Hasidim/Pharisai te hian a mawihawih zawngin rinna lam chauh buaipui angin insawi thin mahsela he politics hi an khel ru em em si, a tih theih tlat a ni!

Chutih rual rualin Makabia ziak chuan 'Makabia pawl' alo lan hma Hasidim pawl Puithiam ten Jerusalem an enkawl lai hian Greek Philosophy leh ethics an thamkawp nasat thu leh, Makabia pawl anlo lan veleh a Greek thuril hnawl chawp chauh niin a sawi a! Makabia pawl atanga Puithiam lo nive ta te chuan fir em em angin Judaism an kalpui ta thung a, chu chu Thuthlung Thar lama 'Sadukai' te ho kha an thlah kalzel te chu an ni veleh bawk! [Nicholas de Lange (ed.), The Illustrated History of the Jewish People, London, Aurum Press, 1997, ISBN 1-85410-530-2].

Hasidim
Makabia leh Hasidim puithiamte hian Greek awpna atang a Rom awpna a an awmleh tum thlengin Juda te puithiam an ni chhoh char char a. Hemi chhunga an hnathawh pawimawh em em chu Bible lehlin leh hrilhfiah hi a ni a. BC pali na ah lehkhaziaktute(scribe) an tihte chu lo piangin anni chuan puithiam te sawifiahna leh hrilhfiahna lachhawngin Thuthlung Hlui Dan te chu an ziak tan ta a. Chu chu Oral Law kan tih 'Mishnah' hi a ni a. Chutih rualin Greek Septuagint pawh siam ani bawk a. Achhan pawh Juda tam zawkin Hebrai tawng thiam tawh heklo le!

Babylonian Talmud
He hrilhfiahna Mishnah hi Hasidim leh Makabia thlah puithiam, Greek chikai, Greek atang a saphun leh Greek philosophy chiah zawp tawh te BCE 532 hmalam atang tawha tawngkaa an inhlanchhawn tawh aziak a an siam tak anih avangin a hunlai events nena chhutin Politics leh Philosophical idea te, extreme tak taka hrilhfiahna te a ni hlawm a! Hei hi Greek leh Rome mite epa an awmlai anih avangin extreme taka zirtirna an kalpui theih nan a siam anih a rinawm leh bawk! Dan te chu an sawifiah a. An sawifiah chu an hrilhfiah leh a. A hrilhfiahna chu an thensawm leh a. Thensawm chu an then tè leh ta zel a ni! Chupawh chu ala famkimlo an ti a, sawifiah lehna Dan thiamten an siamleh a. Jerusalem lama siam a awm a. Chu chu 'Jerusalem Talmud' tih a ni a. Pakhatleh chu Babulon lama siam niin 'Babulon Talmud' tih ani veleh bawk! [Strack, Hermann, Introduction to the Talmud and Midrash, Jewish Publication  Society, 1945. pp. 11–12.]

Heng zawng zawng hi Isua khan a duh lova, a tullo nia a sawi te kha a ni a. Sabbath, kût leh ei leh in chungchang hi Isuan a tullo a tih te kha an ni reng reng lova! Mishnah leh Talmud hmanga Dan(Torah) an sawi zauna leh sawifiahna te zawk kha a ni a. Entirnan, Sabbath chu 'thianghlim taka serh tur' tiin Mikveh(Torah) chuan a sawi tawp a. Adang a sawi lo! Mahse Mishnah leh Talmud chuan Sabbath serh dan tur an sawi zau va, an zam chhuak a. [Talmud, Tractate Shabbat]. Mishnah sawidan chuan Sabbath ni hian Theipui rahro pahnih tlukpui- wine tui nokhat pawlh tawk, bawnghnute lem khat, hriak thih tawk, khawizu pema hnawih tawk, te chauh ei leh in phal niin a zirtir a! Chu an thil zam zingah 'sabbath ni a buhvui thliah' hi a thian siloh avangin leh, Isuan alo thliak chu an Puithiam te Dan sawizauna Mishnah leh Talmud hmanga anlo tehna Isuan a chhanglet ta mai a ni! Sabbath a tullo a ti lova, Sabbath a kan chawlh dan chu a 'kher mai' a hman tur nilovin kan chhia leh tha fim tak hmanga hman a pawimawh zawk zia te, thil tha tihna anih chuan hnathawh thleng pawhin a pawilo ve, tih angin a sawi thung ani! Sabbath ngai ngau a duhlo a ni lova, Israel kût ngau ngau a do ani lova, Ei leh In ngau ngau a do ani hek lova! Heng Dan phena an hrilhfiahna kher mai tak hi Isuan a tulna awmlo niin a sawi mai zawk ani!
Mishnah

Hei hi kan sawi fo angin Greek awpna hnuaia Juda te an hel tuma Jentail Saphun ten an chiahpiah leh Greek philosophy nena a chiahpiah, Juda saphun nisi Juda thisen pure nilo ten Dan an hrilhfiahna bu a ni a. Isuan a haw em em a! Zabi 2/3 AD a Jentail church father ten kohhran an han enkawl a, commentary leh interpretation, Greek dynamic leh mechanical meaning hmanga an han hrilhfiah ta chu Dan 10 bakah Mikveh hrim hrim an hmu sual a! Isuan a hua emaw a tibo emaw an ti ta vek a! An han hmu thelh nasa lutuk leh a awmzia an han hmu phalo lutuk hi chu Setana Plan hlawhtling ber zing ami ani tih hi phat rual a nilo!

A tawplam hnaih teh ang! A hmawr bawk ta nghal bawk ila. Kan Bible hi a neitu Juda tarmit kan vuah ve kher duhlo anih chuan tihsualna chance hi 100 ah 100 alo ni e! Dan chungchang te, Paula sawi fo Dan te, Christology a Doctrine inhnialna Messhiak chungchang te! Tin, Judaism ah rau rau Talmud leh Mishnah nilo, Classical Judaism pure em em a kalpui hi Pathian thu zir nan leh hmuhna tarmit atan chuan a fiah ber mai! Chu Judaism chuan Thlarau Thianghlim pawlna hmangin hnam leh culture, ethics leh ritual practices a nei vek a. Pathian pawh introduce a ni a. Chu chu kum 2000 awra upa Jentail theology aiin a tha filawr hlak a. Chu classical Judaism pure lutuk chu Greek, Persia, Babulon leh Rome sawrkarna hnuaia pawlhdal anih hnu leh a hnam Israel chhungkua ngei tihmang anih hnu ah, Isua ngei lei ah lokalin Israel chhungkaw bo ta hruai khawmna leh Judaism Dan belh nasa lutuk siam that hna arawn thawk bawk a nih kha. Awle, hriat thiam a hun e. Chawlawlna alo thleng tan ta!

PIANNAWÑNA(BORN AGAIN)

'Piannawn(born again)' tih thumal hi han zir chiang dawn teh ang aw. Kan zirchian dan tur pawh Sematic word nge anih a, Doctrine mumal tak Apostle te atang a kan chhawm anihleh nihloh tih kan zawng chhuak ang!

Greek thiam tak nilo mah ila, en mai tur te alo awm tak ah chuan John 3:5 chu Greek lam ah ka va en ve ta a; 'gennao' hi alo hmang a, chu chu Mizo tawng lamah chuan 'Piang/hring(to born/to bring forth)' alo ti a. He thumal vek hi tihian hman ani bawk a;

1 Korinth 4:15

Kristaah chuan zirtirtu sangkhat nei mah u la, pa zawng tam tak in nei si lo a ni; keiin Krista Yeshua chuan Chanchin Ṭhain ka hring(gennao) che u a nih kha.

[Source: Liddell & Scott Greek-English Lexicon, 1996, page 344; Danker's Greek-English Lexicon, 3rd edition, 2000, page 193]

Tichuan he thumal hi tihian a awmzia nasa zawkin kan sawi thei ta a; chu chu-

* Chanchin Ṭha hian Pathiana hrin min nih tir.

tih te hian Isua avangin amah ringtu leh a chanchin ṭha te pawm a, a thu zawmtute chu Isua avangin 'Piang/Hrin' kan lo ni tihna a ni! Pathian ah vawikhatna atân hrin kan ni tihna a nih chu!

Tin, Isua avânga hrin/piang tawh te awmdan tihian Bible chuan a ziak chhunzawm a;

1 John 3:9

Whoever has been born of God does not sin, for his seed remains in him; and he cannot sin because he is born of God(Tupawh Pathian hrin ni tawh chu a sual tawh lova, amah ah chi awmin a sual thei tawhlo a ni)

Chu ngei chu Isuan alo sawilawk a;

John 3:6

That which is born of the flesh is flesh, and that which isbornof the Spirit is spirit(Tisa a hrin chu tisa vek a ni a; thlarauva hrin chu thlarau vek ah a ni)

Tichuan hrin/piang tawh chu Sual lakah a hrang a, a sual thei tawhlo tihna a ni! Heivang hian 'sual' thumal awmzia leh definition enfiah a ngai leh ta a. Paula chuan tihian alo ziak a;

Romans 6:23 ; 1 Corinth 15:56

The sting of Death is Sin(Sual man chu Thihna)

Piangnawn/hrin tawh te chu an Thi thei tawh dawn lo tih alo ni reng mai! He thi thei taksa hi Sual avânga lo awm a ni a— a ru a, dâwt a sawi a, a ṭap a, a nâ a, a thawk a, a boral(thi) ṭhin a ni. Chu taksa mihring thi thei ngêi chu Thi thei lova a awm hunah  'Pangthar' tiha alo ni! Chuvangin 'hrin/piang' tih chuan awmze hnih alo nei ta a,

* Chanchin Ṭha rinna avânga Pa Pathian fa nihna. He stage hi Piannawnna famkim ala nilova, nise chuan Thihna emaw sual a awm tawhlo tawp ang. Mahse sual ala awm fo si a. Chuvangin Pathian thu a piannawnna chauh zawk ala ni a. Sim rêng rêng ngai ṭhin Pathian fate niin ala chakloh fo theih a ni!

* Hei eràwh chu Pathian fa Isua Chanchin Ṭha avânga hrin te chan tur dang a ni leh a; thihna ata Pathianin a piannawn tirlehna a ni. Piannawnna awmze dik tak a ni bawk a. Taksa hlui zawng zawng taksa thara thlak vekna, sual reng reng kai tawhlo tura piannawnna a ni.

Mi tam zawk rindan ah chuan a chung zawk chauh hi an hmelhriat a, Isua hi Lal leh Chhandamtu a kan pawm hian piangnawn kan ni a, sual kan tingai tawh lova, a thihtheih tawh hek lova. Sualna tinreng pawh kan ti thei tawh lo, tiin an zirtir! Chung miteah chuan Sual a awmlo tihna tluk a ni!

Hei hi a chunglam a Bible chang nên enkawp ila, a dikloh zia kan hrethiam thei ang. Hetiang hmanga piannawn te en ila— ala hûr thei fo a, thil ṭhalo a en ru fo bawk a, ruk a la ru a, dawt ala sawi bawk a. A la uire in amah ngei pawh ala thi ve thei cheu bawk.

Chu chu 'piangthar' kan tih te mizia ala nih fo chuan piannawnna dik tak ala ni thei lo tlat! Paula pawhin nitin thih fo a ngaihchhan a sawi te kha amah ah sual ala awm ve reng zia leh sual thei ala nih zia a tilang chiang em em si a.

Diklo taka Piangthar inti te avânga rah ṭhalo chhuak nasa tak hi kan hmuthiam tur a ni. A la sual si, Pastor leh Councillor ten 'I piangthar tawh' an lo ti tlat bawk si. Kumtin thlatin Camping a luh thar ngai reng kan lo nih phah a. Kan chianglo zo vek a nih ber hi! Tin, ṭhenkhatin 'inngaihna thianghlim' 'dawt var' tih vel an lo phuah chhuak hial a. He'ng zawng zawng hi kan sual thei tih kan thup tumna mai mai a ni.

He zirtirna diklo tak hi kan mitdel san a, Bible ah a inziak ve ngei a lawm tiin kan ṭang tlat a! Pathian thu chuan engkim fiah tura min chah laiin Bible ziak khat emaw tlar khat inziak avânga rin bur hi tihsualna theihna chance a sang lutuk!

Hemi thil avâng hian Bible ziak kan ngai pawimawh lo tihna a nilo. Tehna hrang hrang kan hmang zawk tur ani. Tiang deuh hian-

*Bible ziaka thumal awmzia chik hmasak ber tur.

*A ziaktu ngaihtuahna ang ṭawmpui tum ila.

*Tin, ziak dangin engtin nge an sawi tih ngaihven tel ila.

*Ziak dang ah kha thumal tlukpui ṭawngkam dang an hmanna leh tum kan va en ang. Lo m

* Chu thumal bik chu vawi engzat a tam nge Bible hian a hman

Heng te hi a vaia kan khaihkhawm zet chuan a nihna dik tak chu alo chhuak mai dawn a ni. Chutiang ni lova Thumal pakhat, a thumal ang chiaha hmanna dang awmlo, a tlukpui erawh awm si a, a tlukpui thumal te nen inmilh lo taka thumal khat hman bik kan lak vung vak hian a sual fo a nia mawle!!! Tin, Bible kan chik chuan a ngaih pawimawh tak zet chu vawi tam tak ziahnawn leh sawinawn ani fo bawk. Entirnan Thupek⁰ te hi vawi engzat a tam nge maw sawi rik anih hi a nasa lutuk. Chutih laiin 'Tui ah leh thlarauvah inpianloh chuan' tih thu erawh vawi 1/2 awrh bak sawi ani leh lawi silo. Mahse a thumal tlukpui erawh a tam si.

He Piantharna dam chhung ngêia chan tur a ni, tih zirtirna lo inṭan dan chu History ah en dawn ta ila. Ṭhenkhat History ring duhlo tân sawi buai erawh a ngai lo. 

Hislop ziak 'The Two Babylon' title pakhat 'Baptismal Regeneration'(Chap. IV, Sec I) ah chuan 'piannawnna' hi hmasang ata tawh pagan ho rinnaa hmun pawimawh tak luahtu a ni a. Hislop ziah zel danin Hindu Brahmins te chuan 'twice born' mihring piannawnna hi an lo nei tawh a. Tin, Catholics rinna pawhin naupang baptism chantir hi 'regenerate us by a new spiritual birth' emaw 'born again' tiin an lo zirtir bawk [Source: Hay, Bishop, Hay's Sincere Christian, Vol 1., p.356, Dublin, 1783]

Tin, Hislop chuan Catholic missionary hote thuziak a lakna ah vek Pagan hovin Christian te ang chiaha 'New Born' tih thumal leh concept inang anlo neih chuan Missionary te  lu a tihhai thu a sawi bawk [Source: Prescott's Conquest of Mexico , Vol iii, pp. 339-340, London, 1843].

Jodocus Tiletalus chuan tihian a sawi bawk;

"We are not satisfied with that which the apostles or the Gospel do declare, but we say that, as well as before as after, there are divers matters of importance and weight accepted and received out of a doctrine which is NOWHERE SET FORTH INWRITING. For we do blesse the water wherewith we baptize, and the oyle wherewith we annoynt; yea and besides that, him that is christened. And (I pray you) OUT OF WHAT SCRIPTURE have we learned the same? HAVE WE NOT IT OF A SECRET AND UNWRITTEN ORDINANCE? And further what scripture hath taught us to grease with oyle? Yea, I pray you, whence cometh it, that we do dype the child three times in that water? Doth it not come out of this hidden and undisclosed doctrine, which our forefathers have received closely without any curiosity, and do observe it still? [Source: Harvet, Gentianus. Review of Epistles, PP. 19B, 20A, London 1598, as quoted by Hislop, A. in The Two Babylons, emphasis mine]"

Catholics church ngeiun an zirtirna ah chuan misual tak pawh ni ila, Baptisma kan chan a, Priest hmaa kan sual te kan puan chuan Vanram kan kal thei a. Thenkhat phei chuan vaikhat Baptisma chan chuan "immortal soul" neiin Vanram kan lut thei a ni an ti a, chumi zawh ah kan sual te thupha chawia puanchhuah ani hmabak an ti bawk. Khatia Catholic reformation atang a Protestant alo pianchhuah pawh khan he an doctrine hi (naupang baptisma tiam lovin)tihdanglam ala nilo cheu zel a. Nimahsela a tlangpui a Protestant-in a rindan chu misual eng ang mi pawh ni ila Isua chhandamtu a kan pawm chuan 'Piangthar/nawn' kan ni a, sual lak ata hrangin  Baptisma chu kan tih ve tur pakhat ani an ti!

Hetia Catholic atang a zirtirna chhuak hi ngun taka kan chik chuan Piangthar tawh chuan Thlarau Thianghlimin a khat a, Thuthlunghlui Dan pek te kha zawm ngai tawhlovin keimahni ah thlarau dan awm tawh angin a kawk a! Chu chu Catholic leh Protestant doctrine ah pawh ani reng bawk  ni.  Nimahsela Juda ziaktu chuan an doctrine a kalh zia tihian a ziak a, 'Chatuan nunna chu Pathian thilthlawn pek a ni(Romams 6:23)' tiin min hrilh thung. Keini rinna ngawt zawng leh kan thiltih lam ringawt zawng alo ni hauhlo a ni! Ephesi ziak ah vek tihian kan thawhchhuah aniloh zia a sawi chhuak bawk-

"Thiltih vang nilovin Pathian khawngaihna a chhandam kan ni(Ephesi 2:8)"

Heng bakah hian kan nitin nun a kan paih theihloh sualna chi hrang nei chung hian Vanram kan luhloh tur zia Bible chuan a ziak dul bawk (Jude 4 I Corinthians 6:9-10; Ephesians 5:5; II Timothy 3:16-17).

Kan duai teh ang. Kum zabi 2 ah khan va letleh lawk ila, chu chu Book of Revelation ziak zawh vel chiah ani tih kan hre mai ang chu! Khatih lai Christian te zirtirna kha kan va bih kir dawn a ni. Thenkhat chuan kanlo ringloleh em em dawn a, chu erawh kan reasoning leh logic hman dan a zirin a innghat thung ang.

Awle, khatih lai Church father, Asia Minor Antioch lama kohhran pa a an ngaih Theophilus chuan ringtu te hi Resurrection hma chu 'born again' kan nih theihloh zia tihian alo zirtir tawh a;

"But the moon wanes monthly, and in a manner dies, being a type of man; then it is born again, and is crescent, for a pattern of the future resurrection" [Source: Theophilus of Antioch. To Autolycus, Book 2, Chapter XV.Translated by Marcus Dods, A.M. Excerpted from Ante-Nicene Fathers, Volume 2. Edited by Alexander Roberts & James Donaldson. American Edition, 1885.Online Edition Copyright © 2004 by K. Knight]

Hippolytus (the greatest of theologian respected by Roman Catholic scholars) pawhin zabi 3 laia a zirtirna ah chuan Isua avangin Thlarau Thianghlim chuan Pathian fa ah min pawm thu tihian a sawi bawk;

"This is the Spirit that was given to the apostles in the form of fiery tongues. This is the Spirit that David sought when he said, "Create in me a clean heart, O God, and renew a right spirit within me." Of this Spirit Gabriel also spoke to the Virgin, "TheHoly Ghost shall come upon thee, and the power of the Highest shall overshadow thee." By this Spirit Peter spake that blessed word, "Thou art the Christ, the Sonof the living God." By this Spirit the rock of the Church was stablished. This is the Spirit, the Comforter, that is sent because of thee, that He may show thee to be the Son of God.Come then, be begottenagain, O man, intothe adoption of God...For he who comes down in faith to the layer of regeneration, and renounces the devil, and joins himself to Christ; who denies the enemy, and makes the confession that Christ is God; who puts off the bondage, and puts on the adoption, he comes up from the baptism brilliant as the sun, flashing forth the beams of righteousness, and, which is indeed the chief thing, he returns a son of God and joint-heir with Christ [Source: Hippolytus.The Discourse on the Holy Theophany, Chapters 9,10. Excerpted from Ante-Nicene Fathers, Volume 5. Edited by Alexander Roberts & James Donaldson. American Edition, 1886. Online Edition Copyright © 2005 by K. Knight].

Tin, zabi 4 na ah pawh kohhran hmasa te zirtirna ang thovin Isua pawh Baptisma a channi khan Pathian fa hrin a nih thu puanin a awm a. Thlarau Thianghlimin a khat a, ropui rapthlak taka thiin, thihna ata tholeh/piangnawnleh hmasa ber alo ni ta a ni. Hetiang chiah hian Mihringte pawh hi Baptisma avangin Pathian fate tih a puan kan ni a, chu chu Thlarauvah nasa taka khahna a ni a, kan la boral ve a nga, chumi hun ngei chuan Isua angin Pathian hnen ah thihna hnehin kanlo tho nawn/ piang nawn leh dawn ani!

Athanasius pawhin Mihring te hi Pathianin mihring emaw midang ni turin a siam ringawt lova, fa atan a siam a ni a ti. Apostle John pawhin tihian a sawi a, " Pathian fa nihtheihna turin thiltihtheihna a pe, a hming ringtu te chu. Chung mite chu thisen a hrin an nilo va, tisa a hrin an ni lova, mihring chakna hmang a hrin an ni heklo, Pathian atang a hrin an ni zawk" tiin! [Source: Athanasius. Discourse II Against the Arians, Chapters 59,60,61,63,64. Excerpted from Nicene and Post-Nicene Fathers, Second Series, Volume 4. Edited by Philip Schaff and Henry Wace. American Edition, 1892. Online Edition Copyright © 2005 by K. Knight].

Tichuan Pathian fa kan lo nihdan leh resurrection ah kan 'piangnawn' dawn tih chu tunhnai maia zirtirna chhuak anihloh zia kan hrethiam ta mai awm e. Nimahsela tunlai ringtu tam zawka zirtirna 'tun la la a piannawnna chan' tihlam erawh chu Pre-Christian (pagan) origins anih mai rinna a awm ta zawk a. Eastern Orthodox Church ngei pawn tunlai an zirtirna chu tihian ziah a ni, "Frank Schaeffer....chuan standard evangelical doctrine chu 'False bill of goobs' a ni a, damlai ngei a 'born-again' chan tirna formula pawh hi chhandamna awlsam zawnga inzirtirna anih mai bak ah heresy a ni tih hi ka ring. Bible in a kawng zim, kawng bumboh, retheihna leh channa, rinawmna leh chhelna min zirtir dan nen a inkalh hle  ni" a ti! [Source: Clendenin D.B. ed. Eastern Orthodox Theology, 2nd ed. Baker Academic, 2003, p. 268].

He damchhung ngeia piannawnna(born again) chan hi alo dikloh zia kan fiah tawh em! Kohhran hmasa pawn an zirtir ngai miahloh hi! Ringtu te chu Pathian fate, Thlarauva hrin kan ni a, thawhlehna ni ah tisa thi thei lak ata hi kan piangnawn/piangchhuak(born again) leh dawn anih chu! Hei ngei hi Bible min hrilh dan ani bawk. Tihian han thuainawnleh lawk ila;

* Isua kha thlarau thianghlim laka piang a ni a. Pa Pathian fa ani.

* A tisa ngei a boral ni chuan thihna lak ata Pa Pathianin a piannawn tirleh a, chatuan atan a nung zui ta anih kha.

* Hetiang chiah hian Mihring te pawh hi Thlarau Thianghlim a hrin niin Pa Pathian fate ah vuah kan ni a nga.

* Isua ang chiahin kan boral hunah thihna lak ata kan piangnawn(born again) leh dawn a ni.

Hetiang lo lama zirtirna, kan sawi tak he damchhung la la a piannawnna chang a, keimahni a sual tithei tawhlo, thithei tawhlo thlarau(immortality of soul) nei a, thlarau dan a awm tawh tur tih hi dik tak chuan Mosia hnena Pathian Chatuan thuthlung (Torah/Dan) tihbo tawh lam inzirtirna ani mah zawk a ni. Thlarau Dan ani tak tak em tih te, an piannawn tawh chuan sual an tithei tawhlo hrim hrim nge sual ala awm ve kur a, an la sual ve zeuh zeuh zawk tih chu kan fiah duh chuan hei hi mahni a inchhin mai tur ani kan sawi tak hmang khan!

Bible erawh chuan;

* Thlarau thianghlim hmanga Pathian fate a vuah leh hrin kan ni a ti a(1 Peter 1:3; 1 John 5:1),

* Tin, thang lian a rah chhuah turin min ti bawk a (2 Peter 3:18)

* Chung zawng zawng hnu ah chuan Isua thihna lak ata Pa Pathianin a piannawn tirleh angin mihringte pawh Thawhlehnani ah kan piangnawn leh dawn a ni(John 3:5-7; Romans 1:4-5).

Heng ringtute hi tisa hlui sual taksa kalsan a, diklohna awm tawh lova piannawnleh te an nih avangin Pathian leh Meshiak ram chu an rap dawn a ni (Ephesians 5:5). Tin, he thawhlehna ah hian misual leh mifel thawhdan tur hi a inang dawn reng reng lo bawk tih kan hre reng tur a ni!

Friday, 7 April 2017

DAN(TORAH) LEH A PAWIMAWHNA

DAN TIHBAN ALA NILO

Matthew 5:17
Dan thu emaw, zawlneite thu emaw tiboral tura lo kal ka nih ring suh u; tiboral tura lo kal ni lo va, tifamkim tura lo kal ka ni zawk.

Jeremiah 31:31-33
Ngai teh, nite chu a lo thleng dawn, tih hi LALPA thu chhuak a ni: chung niahte chuan Israel chhûngte leh Juda chhûngte hnênah chuan thuthlung thar ka siam ang. An thlahtute Aigupta ram atanga hruai chhuak tûra an kut ka chelh nia ka thuthlun ang kha ni lovin an tan hotu ka ni chungin chu ka thuthlung chu an bawhchia a, tih hi LALPA thu chhuak a ni. Chung ni hnua Israel chhûngte hnêna thu ka thlun tûr erawh chu hei hi a ni, tih hi LALPA thu chhuak a ni: an chhûngrilahte ka thupêk ka dah ang a, an thinlungah ka ziak bawk ang a, kei hi an Pathian ka ni ang a, anni chu ka mite an ni ang;

Ezekiel 36:26-27
Thinlung thar ka pe ang che u a, in chungah thlarau thar ka dah ang: in tisa ata thinlung, lung anga sak chu ka la bo ang a, thinlung, tisa anga nêm ka pe zawk ang che u. Tin, in chungah ka thlarau ka dah ang a, ka dan siamah ka lentîr ang che u a, ka thupêkte chu in vawng ang a, in zâwm ang.

1 John 2:3-6
Tin, a thupekte pawm kan nih chuanin chu miah chuan amah kan hria tih kan inhria e. A thupekte pawm si lovin, “Amah ka hria,” titu chu mi dawthei a ni, thutak amahah a awm lo. Tupawh a thu pawm erawh chu amahah chuan Pathian a hmangaihna a famkim tak zet tawh a ni. Amahah kan awm tih he miah hian kan inhria a ni. “Amahah ka awm reng thin,” titu chu ama awm ang bawk khan a awm ve tur a ni.

DAN HI PA YHVH IN A FATE TAN A PEK A NI

Romans 9:4-5
Israel(Jentail, rinna a Israel ni te) mi an ni si a;

- fa nihna te,
- ropuina te,
- thuthlung zawng zawng te,
- Dan pekna te,
- Pathian rawngbawlna te,
- thutiam zawng zawng te an ta a ni a;
- pute chu an ta a ni bawk a,
- tisa lam thu-ah Krista chu anmahni zing ata lo chhuak a ni bawk a;

Ani chu thil zawng zawng chunga awm, chatuana fak tlak Pathian a ni. Amen.

YHVH LALRAM LO THLENG TURAH "DAN" HI RORELNA BULPUI TUR A NI

Isaiah 9:6-7
Kan tan naupang a lo piang a, fapa pêkin kan awm ta a: rorêlna chu a kokiah a chuang ang a: a hmingah chuan, Maka, Remruattua, Pathian[hlimthla/image of God] Chaka, Chatuan[mihring tan bik] Pa, Remna Lal an ti dawn si a.
A ram a zu zel ang a, a ramah remnain tawpintai a nei lo vang; Davida lalthutthlengah a thu ang a, dik tak leh fal takin rorêlin[Pa YHVH Dan hmangin] a rawn tinghet ang, tun atanga kumkhuain, thahnemngaihna chuan chung chu a ti ang.

Isaiah 2:1-4
Amozaa fapa Isaian Juda-ho leh Jerusalem chungchâng thu a hmuh chu. Ni hnuhnungahte chuan heti hi a ni ang a, LALPA in amwna tlâng chu tlâng lian chungahte chuan tihnghehin[Pathian fate leh a fapa a laia lung pawimawh ber Isua hmangin] a awm ang a, tlâng te te chungah chuan chawisanin a awm bawk ang; chutah chuan hnam tinrengte chu an kal nguah nguah ang.
Tin, chi tam takte chu an kal ang a, "Lo haw ula, LALPA tlângah, Jakoba Pathian[Pathian chi thlan] inah chuan i chho vang u; tichuan ani'n a kawng chanchinte chu min zirtir ang a, a kalkawngahte chuan kan kal ang," an ti ang: Zion atang chuan dan[Torah] thu chu a lo chhuak dâwn si a, lalpa thu[Torah/Zawlneite Thû] chu Jerusalem atangin a lo chhuak dawn a ni.
Tin, ani chuan hnam tin karah ro a rêl[a Dan hmangin] ang a, chi tam tak pawh a zilhhau vang[Dan hmangin]: tin, a khandaihte chu leilehna hmawr zumahte an chher ang a, an feite chu theikung ahchhumna chem kawmahte an chher ang: hnam dangin hnam dang chungah khandaih an lek tawh lo vang a, indo dan pawh an zir tawh hek lo vang.

PATHIAN(YHVH) DAN BAWHCHHIA TEN PATHIAN RAM(KINGDOM OF YHVH) AN LUT LOVANG

Matthew 13:41
Mihring Fapa hian a vantirhkohte chu a tir chhuak ang a, a ram ata tihsualtirtute leh thil tisualtute[Dan bawhchhetu] zawng zawng chu an thiar chhuak ang a,

Matthew 7:21-23
'Lalpa, Lalpa' mi ti nazawng chu van ramah an lut lo vang a; ka Pa vana mi duhzawng[Pa Thupek/Dan] titu erawh chu an lut ang. Chu mi niah chuan mi tam takin, 'Lalpa, Lalpa, i hmingin thute kan sawiin, i hmingin ramhuaite kan hnawt chhuakin, i hmingin thil mak tam takte kan ti thin lo vem ni,' an la ti ang.

Chu mi hunah chuan, 'Nangni thil sual tite u, ka hre ngai lo va che u, ka hnen ata kal bo rawh u,' tiin anni chu ka la hrilh ang.

Matthew 7:23
Chu mi hunah chuan, 'Nangni thil sual[English version- lamah chuan "Pathian Dan bawhchhiatna"] tite u, ka hre ngai lo va che u, ka hnen ata kal bo rawh u,’ tiin anni chu ka la hrilh ang.

Matthew 23:28
Nangni pawh chutiang takin pawnlamah chuan mihring mithmuhin fel takin in lang thin a, in chhung lamah erawh chuan vervekna leh sualnain[GWT version- ah chuan "Pathian Dan ngaihsaklohna"] in khat si a.

Matthew 24:12
Tin, sual[Dan zawm hi Pathian hmangaihna tihlanna ani] a la pun dawn avangin mi tam zawk hmangaihna[Dan zawmlohna] chu a la dai ang.

Romans 4:7
An [Dan]bawhchhiatnate ngaihdama awm leh, An [Dan bawhchhiatna]sualte khuha awm chu An eng a thawl e,

Romans 6:19
(in tisa chak lohzia avangin mihring danin thu ka sawi a ni e), in taksa pengte chu bawlhhlawhna hnenah leh, [Dan] bawhchhiatna turin bawhchhiatna hnenah bawiha in pe phal ang khan, tunah in taksa pengte chu [Dan a]thianghlimna turin felna hnenah bawihah pe phal rawh u.

2 Corinthians 6:14
Ring lo [Dan zawmlo]mite nen rual lo taka nghawngkawl bat dunin awm suh u; suahsualna[Dan zawmlo] leh felna[Dan zawm]in engnge intawmna an neih? A nih loh leh thim leh engin engnge inpawlna an neih?

2 Thessalonians 2:7
[Pathian]Dan bawhchhiatna thuruk[tihbo ani tawh anga ngaihna] chuan tunah pawh a thawk mek a ni si a;

Titus 2:14
Ani chuan bawhchhiatna zawng zawng lak ata min tlan theihna tur leh, chi thlan bik, [Pathian thupek]thil tha tiha thahnemngai, ama tana a tihthianghlim theihna turin kan aiin a inpek kha.

Hebrews 1:9
[Pathian Dan zawm]Felna chu i ngaina a, [Pathian Dan]Bawhchhiatna chu i huat kha; Chuvangin, Pathian, i Pathian chuan, I thiante ai chuan Hlimna hriak a thih nasat tak che hi,” tih leh,

Hebrews 8:12 

An [Dan]bawhchhiatnaahte zah ka ngai ang a, An sualte[Dan tihsual] pawh ka hre reng dawn tawh si lo,”tiin.

1 John 3:4
Tupawh thil tisual apiangin dan pawh a bawhchhe thin; sual chu dan bawhchhiatna a ni si a.

DAN ZAWMNA HIAN MIDIK(ISUA ANG) KAN NIH THEIH NAN MIN TITHIANGHLIM

Romans 6:16
Tu hnenah pawh an thu awih tura bawiha in luh chuan (thihna khawpa sual [Pathian Dan bawhchhiatna]bawih emaw, felna khawpa thu awih [Pathian Dan]bawih emaw,) a thu in awiha bawih[zawk zawk] chu in ni tih in hre lo em ni?

Romans 6:19
(in tisa chak lohzia avangin mihring danin thu ka sawi a ni e) in taksa pengte chu bawlhhlawhna hnenah leh, [Pathian Dan]bawhchhiatna turin bawhchhiatna hnenah bawiha in pe phal ang khan, tunah in taksa pengte chu thianghlimna turin [Pathian thupek zawm]felna hnenah bawihah pe phal rawh u.

Romans 2:13
Dan hretu[Dan zawm silo] maite chu Pathian mithmuhin mi fel an ni lo va;

Matthew 19:17
Tin, ani chun a hnenah, "Thil tha thu engah nge mi zawh?" Tha chu pakhat chauh a awm; engpawh ni sela, nunnaa luh i duh chuan [Pathian]thupekte chu zawm rawh," a ti a.

DAN ZAWMNA CHUAN THLARAUVA PUITLINNA MIN SIAM

Hebrews 5:12-14
A hun ngaihtuah zawngin [Pathian Dan/Torah]zirtirtu ni tawh hial awm in ni na a, Pathian thu bul ber A Aw B te chu zirtir in ngai leh ta a, chaw rum ni lova hnute la ngai mi ang in lo nih tak hi. Hnute ring apiang chuan [Pathian Dan/Torah a]felna thu-ah hian hriatna an nei si lo, nausen an nih avangin. Chaw rum erawh chu puitling[An rilru a Pathian Dan/Torah dah tlat]te tan a ni, chungte chuan an hman fo avangin, chhia leh tha fiah turin an hriat theihnate chu an sawizawi tawh.

PATHIAN DAN ZAWM HI "CHHINNA" EMAW "LO INPUAHCHAHNA THURUK" ALO NI VEK NIA MAWLE

Hebrew thumal 'MIQRA/MIKRA' thuruk hi Bible hian Pathian Dan leh Festival ah hian alo telh ve dim diam mai hi alo mak leh zel mang e. Hebrew lamrik a 'miqra' niin 'inkohkhawm' emaw 'inpawlkhawmna thianghlim' tih alo ni satliah mai lo!

Hebrew Strong's Concordance chuan tihian a sawi zau va-
4744 miqra', mik-raw'; from 7121; something called out, i.e. a public meeting (the act, the persons, or the place); also a rehearsal:-assembly, calling, convocation, reading.

Heng aṭanga kan hriat theih ta chu, 'miqra' hian hun engemaw lo thleng tur atana inpuahchahna thumal alo keng a, chu chu Pathian dan leh festival hi a inpuahchahna hmanrua ani tih thuruk alo pai anih chu! Ekhai, Pathian Dan kan zawm hian engemaw atan kan lo inbuatsaih mup mup tihna alo ni reng anih chu mawle! Bible chang a a lanna ilo enteh ang-

Exodus 12:16
Tin, nikhat niah chuan inkohkhâwmna [inpuahchahna] thianghlim in nei ang a, tin, a ni sarih niin inkohkhâwmna[inpuahchahna] thianghlim a awm leh ang; mi tinin an mamawh ei tûr buatsaih tih loh chu chu mi chhûng chuan hna rêng rêng thawh hlek tûr a ni lo, ei tûr buatsaih chauh tihthian a ni ang.

Leviticus 23:2
Israela thlahte bia la, an hnenah, 'LALPA kut hunbi, inkhawmpui [inpuahchahna] thianghlima in siam tur ka kut hunbi chu hengte hi a ni.

Leviticus 23:4
LALPA kut hunbi, inkhawmpui[inpuahchahna] thianghlim chu hengte hi a ni.

Heng Pathian Dan leh Festival zawng zawng hian Isua Lalram leh amah kan hnaih a, amah kan zuina tura engkim lo inhrilhlawk a lo inpuahchahna vek alo ni e.

Colossians 2:16-17
Chutichuan, ei thu-ah emaw, in thu-ah emaw, kut ni thu-ah emaw thla thar thu-ah emaw, chawlhni thu-ah emaw, tuman sawisel che u suh se; chung chu thil lo thleng turte hlim a ni, a tak eawh chu Krista ta a ni.

Romans 10:4
Krista chu a ring apiangte tan felna an hmuh theihna turin Danin a tum(aim/goal/end) a ni si a.

Jerusalem thar ah pawh Pathian Dan leh Sabbth thlengin ala awm fo vang,

Isaiah 2:3
Tin, chi tam takte chu an kal ang a, "Lo haw ula, LALPA tlângah, Jakoba Pathian inah chuan i chho vang u; tichuan ani'n a kawng chanchinte chu min zirtir ang a, a kalkawngahte chuan kan kal ang," an ti ang: Zion atang chuan dan thu chu a lo chhuak dâwn si a, lalpa thu chu Jerusalem atnagin a lo chhuak dawn a ni.

Isaiah 66:1-24
LALPA chuan heti hian a ti, "Van ka thutphah a ni a, lei ka ke nghahchhan a ni: in eng ang nge mi saksak ang:

Khawii hmun nge ka chawlhna tûr chu? Heng thil engkim hi ka kutin ka siam ani si a, chutichuan heng thil engkim hi a lo awm ta a ni, LALPAN a ti: amaherawhchu mi, rethei taka awm, rilrua inchhir ngawih ngawih, ka thua khur thina lam hi ka en zawk ang.

Bâwngpa talhtu chu mihring thattu ang a ni a; berâm nova inthawitu chu ui nghawng titliaktu ang a ni a; thilpêk hlantu chu vawk thisen hlantu ang a ni a, beraw haltu chu milem malsawmtu ang a ni: a ni, anmahni kawng chu a thlang ta a, an thil tenawmahte chuan an rilru a lawm thi; ka koh lai khan tuman mi chhan lo va, thu ka sawi lai kha, benga an hriat loh va, ka mit hmuha thil sual chu an tih zawk a, ka thil lawm loh zawng chu an thlan avângin kei pawhin anmahni bumna tûrte chu ka thlansak ang a, an hlauhzawngte chu an chungah ka thlentir ang," tiin.

A thua khur thitne u, LALPA thu hi hre rawh u: "In unau, nangmahni hawtu leh ka hming avânga nangmahni hnawt chhuaktute chuan, 'In lawmna kan hmuh theih nan LALPA chu tihropuiin aawm rawh se,' an ti a; nimahsela an zak tawh zawk ang. Chu! Khawpuia sa mur mur thawm chu! Biak ina thawm a nih chu! A hmêlmate thungrultu, LALPA thawm anih chu!

Ani chuan vei hman lovin nau a nei a; na hre hman lovinmipa naupang ahring a. Chutiang chu tuin nge hre thei ngai? Chutiangte chu tuin nge hmu ngai? Ni khatah ram a piang thut dawn êm ni? Vfawilhekhatah hnam hrinin a awm thut dawn êm ni?

Zion chuan nau a vei veleh a fate chu a hring ta pang si a. Pian hun thlentir siin ka hrintir dawn lo vem ni? LALPAN a ti: kei hrintir thintu hian fa ka neihtir phal dan lo êm ni? i Pathianin a ti. "Jerusalem hmangaihtu zawng zawngte u, Jerusalem chu hlimup ula, lawmpui rawh u: amah suntu zawng zawngte u, lawm avângin hlimpui rawh u: in hneka, thlamuanna hnuteahte chuan in tlai theih nân leh, in hnek daka, a ropuina tam takah chuan in lawm theih nân," tih hi.

LALPA chuan heti hian a ti si, "Ngai teh u, remna chu luipui ang maiin a hnên thlengin ka luantir ang a, hnam tin ropuina chu luite a kuang liam dul dul ang maiin, a hnên thlengin ka luantir bawk ang, tichuan chu chu in hne ang; a hmathlak ang che u a, a mal chungah chuan a tumtir ang che u. Mi, a nuin a thlamuan angin ka thlamuan ang che u; tichuan Jerusalem-ah chuan thlamuanin in awm dawn nia.

Tin, chu chu in hmu ang a, in thinlung chu ahlim ang a, in ruhte pawh hlobet hring dup angin a duah hluah hluah ang: tichuan LALPA kut chu a chhiahhlawhte lamah a awm tih an hria ang a, a hmêlmate chungah alungni lo vang. Ngai teh u, a thinur chu thinrimnaa hrithla tûr leh, a zilhhauna chu meialhtea hritla tûrin, LALPA chu mei nên a lo kal dawn si a, a tawlailirte chu thawngaleivir ang mai a ni ang. Meiin a ni, LALPAN a ngaihtuah dawn ni, a khandaihin a ni, mi zawng zawng a ngaihtuah dawn ni: tichuan LALPA tihhlumte chu tam tak an ni ang.

Huanahte inthawi tuma inzui dum dum tûra intithianghlim leh inthianfai thinte, vawk sa leh thil tenawm leh chaichim sa eite chu an boral tlâng ang, LALPAN a ti.

An thiltihte leh an ngaihtuahte chu ka hre si a: hnam tinreng leh tawng tinreng ka hruai khâwm hun a lo thleng dawn; tichuan an lo kal ang a, ka ropuina an hmu ang.
Tin, an zingah chuan chhinchhiahna ka awmtu ang a, tichuan an zinga hremna pumpelh apiangte chu hnam tin hnênah - Tarsis te, Pul te, thal ngul kuaiho Lud hnênah te, Tubal leh Javan-ho hnênah te, thliarkar hla ta, ka hmingthan la hre ngai lova, ka ropuina la hmu ngai loho hnênahte chuan - ka tir ang; tichuan hnam tin zingah ka ropuina thu an sawi ang.
Tichuan Israela thlahten an thilhlan chu bungbêl thianghlim taka LALPA ina an rawn la lût thin ang hian, LALPA hnêna thilhlan atân hnam tinreng zing ata in unaute zawng zawng chu saker chungah te, tawlailirah te, zawnnaah te, sabengtung chungah te, sanghawngsei chungah te, Jerusalem ka tlang thianghlimah chuan an rawn hruai ang, lalpan a ti. Tin, chung zinga mi pawh chu puithiam atânte leh Levia mi atânte ka la ang, LALPAN a ti.
Van tharte leh lei thar ka la siam tûr chu ka hmaah a awm reng dawn angin, in thlahte leh in hming chu a awm reng bawk dawn a ni, LALPAN a ti.
Tin, heti hi a ni ang a, thla thar atanga thla thar dang thlengin, chawlhni atanga chawlhni dang thlengin mi zawng zawng ka hmaah chibai mi buk tûrin an lo kal zut zut ang, LALPAN a ti.
Tin, an kal chhuak thin ang a, ka laka bawhchhetute ruang chu an en ang: an lungte chu an thiin, an mei chu tihmihin a awm dawn si lo; mi zawng zawng tan thil tenawm tak an ni ang.

RAMHUAI LEH KEINI

Tunlai kan ngaihdan tam taka natna tam tak hi ramhuai ho tih a nih dan lam te inzirtirlo a Pathian tih ah kan puh thla ngawt zel hi chu pawi...