SPIRITUAL TONGUE(THLARAUVA ṬAWNG)

He ṭawng mizoa kan lehlin dân hi thil pawimawh ngaihtuah ngai hmasa leh rilru sawrbing ngai hmasa ber niin ka hria. Ṭhenkhatin nasa zawkin he thil hi an kalpui lutuk a, hei pawh hi ngaihtuah chiah a ngai tak zet. Tin, piangtharna hian tawnghriatloh hi a nei ngei ngei emaw an ti fo bawk. Ngaihtuah chiana zir thuk a ngai kawp mai. He zir chianna pawh hian tu kohhran mah sawichhiat tumna leh dona a nei lo a ni tih min hriat sak dawn nia. 

Engvanga ṭawnghriatloh tiin thupui khi ka dah mai loh tiin zawhna i nei nghal ang tiraw? Ṭawnghriatloh tih hi english lamah chuan 'unknown tongues' tih a ni a. Chu chu 1korinth 12:2, 4, 13, 14, 19 ah te hian chiang em emin KJV ah a hmuh theih a. Mahse hei hi a dik chiah em. Original Greek manuscript- ah 'unknown' lai hi a awm lo an tih thung a.  Chuvangin tawnghriatloh tih pawh hi ka hmang ngam mai lova, tawngthar(new tongues) tiin dah ka han tum zeta 'thlauva ṭawng' tiin thupui pawh ka dah leh ta zawk a ni.

'Tongue' tih hi greek tawngah 'glossa' tih a ni a. Chu chu 'language' emaw 'speech' sawina a ni. Greek New Testament hian glossa hi vawi 50 aia tlem lo 'Lei(part of organ)' sawi nan a hmang ṭhin a(Juda 3:5). Vawikhat vel chu 'Thlarau thianghlim' sawi nan a hmang leh a(Tirhkohtethiltih 2:3). Ṭhenkhatah 'tehkhinna' angin a hmang bawk(Tirhkohtethiltih 2:26).

Heng bakah bible hian tongue hmanna dang a sawi zel a. "Tin, heng chhinchhiahnate hian ringtute chu a zui zel ang: Ka hmingin ramhuaite an hnawt chhuak ang a, tawng thartein an tawng ang a(Marka 16:17)”. He tah hian English lam chuan 'New tongue/Tawng thar' a ti a. Greek lamah ve thung chuan 'kainos', chu chu ṭawng hman ngai loh leh la zir thiamloh ṭawng hman hi a ni. Tirhkohtethiltih 2:4- ah ve thung chuan 'other tongue/tawng dang' tiin, Greek 'heteros' tih a ni a, chu chu ṭawng tluang pangngai/hman ṭhan nilo, ṭawng hran daih sawina a ni bawk.

He'ng ṭawng(tongue) hi hnam hrang hrang khan thlaraua an lo khah takah khan mahni ṭawng ang ṭheuhin an lo hre ta a. Ram hla tak tak ami te nen Pathian thlarau chuan an leite a kang ral a, Babel phuarna(ṭawng hran hmann) ata ala kiang a, an ṭawng hman chu an ṭawng ang thlapin an lo hre ta vek mai a ni. Hei hi a mak em em a(Tirhkohtethiltih 2:9-11). An ṭawng(tongue) hman reng reng chu hnamtin zinga tawng engemaw tak a ni zawk zel tihna a ni bawk(Thupuan 5:9, 7:9, 10:11, 11:9, 13:7 adt).

Tawnghriatloh ve thung hi chu inhnialna ti tam tu ber a ni. Bible commentarist pṭhenkhat hian Greek ah chuan 'alo emaw lalia' tiin an letling ṭhin a. Mahse ṭawng hriat hi hrilhfiah hran a ṭulna a awm lo. Midang hriatfiah theih si loh hi ṭawnghriat theih(universal tongue) a ni thei ngai dawn lo hrim hrim bawk. Chuvangin tawnghriatloh hi chu a awm a ni tih a pawmawm tak zet.

Ṭawngdanga ṭawng(other tongue)  hi chu thlarau thilpek  a ni a( 1 Korinth 12:28-30 ). He gifts(thilpek) hi Dispensation ah chuan Order aiin a hmasa daih zawk a; 'Divinity of Human' mihringin a hlauh tawh, mihringin a neih leh ang pawn a ngaih theih. Chu chu mihring nih dan tur zawk tak pawh a ni.

Mahse thilpek hi tuman an dawng vek kher lo(1 Korinth 12:30); a ṭhena zarin a hrang hrangin an dawng a(1 Korinth 12). Chu pawh chu mihring thawhchhuah ni lovin chunglam atanga lokal zawk a la ni cheu mai(1 korinth 12:4-11).

Anih leh tawnghriatloha ṭawng chu chatuan thil a ni em le. Nilo, tih ban a la ni dawn tih Bible ah ngei a lang(1 Korinth 13:8). A pawimawhna erawh puitlingin Pathian thû a hriatfiah a sawi nan leh Pathian nena an inkar an sawina a ni. Midang tana tangkaina  a awm em em lova, mahni leh Pathian inkar anih avangin tihluihnaa in tawng tir tur pawh a ni lo(1 Korinth 14:4).

A tawp berah chuan tawnghriatloh hi a pawimawh em em a. Thlarau thilpek, mahni lama Pathian thu ropui ṭhan lenna a ni. Chuvang erawh chuan extreme luat hi sual a nihna lai a awm thei a, fimkur a ngai hle. A dikloh theih dan pakhatna ah chuan mahnia tihluihna in a tawng theih a, a pahnihna ah chuan midang vangin a theih bawk a. A pathumna ah chuan Setana vangin a ṭawng theih bawk. Fimkhur tak leh Pathian rawn chung lo chuan tawngdang nazawng hi rin tur a nilo bawk. 

The gap theory

Tin, Lei hi a chhiaa a ruak  ngawt a ni a; tui thûk tak chung chu a thim  mup a. Pathian Thlarau chuan tui chungte chu a awp reng a. Gen 1:2

Heng hi an haider lui si thin: Pathian thuin hman laiin vante a lo awm a, lei pawh tui ata leh tui zingah awm khawmin a lo awm a; chungahchuan chu mi laia khawvel awm chu tuiin a chim a, a boral ta, tih hi; nimahsela tunah vante leh lei awmte hi chu mi thu avang vek chuan Pathian ngaihsak lo mite rorel leh boral ni atana dahin hal tura khek a ni. 2Peter 3:5-7

Gen 1:2 ah chuan lei chu a chhia a, ruak leh awmna tlak a nih loh zia chu chiang em emin a inziak a.  Tui thuk  tak chungte pawh chu a thim mup a, awmna tlak leh nunna awm theih ruallohin a chhia a nih chu.

Gen 1:1 hi han en ve leh thung ila…Pathian’n lei leh van  a siam a nih kha. Bung 2 thu ah erawh chu lei leh khawvel chu awmna tlakloha chhia leh thim, tuiin a chimkhah vekna hmun chu a nih leh lawi bawk si! Pathian rilru tha leh ruahmanna fel tak mai nei thin, sualna leh chhiatna ngaina lo tak hian khawvel  hi a chhe sa a siam turin a rinawm em? Pathian hian thilchhia hi a siam nghal a rinawm si lo! Engvang nge Bung 2 thu hian lei chu chhia leh ruak ngawt mai a a sawi mai le. Bible context hrang hrang leh bible chronology han bih kawp ang aw; gen 1, chang 1 leh 2 inkar ah hian kum tam tak a tla thei ta tlat mai a nih chu mawle!

A chhan i han ngaihtuah let ang aw; Gen 1:3 ah chuan “eng lo awm rawh se” tih a ni. Eng awmhma erawh hi chuan lei a awm tawh a, tui pawh a awm daih tawh. Tui chu oxygen leh hydrogen siam a ni. Light energy tello hian tui hi a awm thei ngai hauh lo tih chu Theory of relativity hian a tichiang em em si a. Anih chuan 6 days creations hma daih hian eng(light) alo awm tawh tihna a nih chu!

Gen 1:2 ah chiang taka hmuh theih chu matter ho chu thim(darkness) leh tui(water) hi an ni. Logical meaning ah thim chu nunna awm theihlohna, sual lam sawina a ni. Tui erawh chu tlenfaina, silfaina a ni thung a. Gen 1:3 ah eng(light) alo lang leh a, chu chu nunna(life energy) tihna a ni. Chuan heng zawng zawng hi remkhawm chuan gen 1:2 hmalam ah hian sual nasa tak mai alo awm tawh a, chu chu hrem leh tlenfai niin, nunna alo awm leh tihna a ni.

Archeological evidence  a fossils record leh geological time scale han rin zawm ang hming. Ape man ho te kum hian biblical age 6000  hmalam hi carbon dating ah an pel daih mai nia mawle.  Carbon dating hi rinawmloh zawk zawk chu a ni bik der bawk silo. Chutiangin dinosourus  leh Jurassic, cabon datinga 16,000 hial mai kai te hi pre-adamic  a minungte an nih mai hmel e. Biblical age hnulamah hi chuan Adama te hi mihring awm hmasa ber ber te an ni a. Pre-Adamic race ve thung erawh hi chu Adama te blood pattern ang hi annih hmel lo a. DNA pawh hrang daih an ni. Heng ho hi gen 1:2 a hrem leh tihboral te chu an ni ta ber a ni.

Heta rawn lang uar ta chu tuna kan lei awmhma daih hian lei hmasa  zawk alo awm tawh a. Chutah chuan minung, mihring, ramsa pawh anlo cheng fe tawh a ni. Mahse sualna leh bawhchhiatna nasa tak avang Pathianin tui hmangin a timang zo a, chu tui lian chu Setana tuilian an ti hial reng a ni.

Hei hian evolutionist tena  life come from non -existing life an tih hi anihloh dan chiang takina paihthla  ta chiah a. Mihring hi zawng atanga kan pianloh zia leh lei hi Bing bang theory mai atanga lo piang a nihloh zia a pholang chiang em em a ni. Chutakarah Bible zirtirna a nilo emaw tiin tanfung kan lo khawh leh chiam an e, setana’n a thuruk hi pholan a duh hauh lo a, chu chu diklo takin evolutionist ten an rawn zirtir mup mup mai a nih hi. Anihna tak man erawh chuan lei hmasa chu sualna avanga hrem leh tihchimih vek an ni zawk a ni e.

Second death hi enge?

Kum tam tak mai he thupui khel hian theologian ho an loin debate zak zak tawh a ni tih chu ka hre reng mai. He thih hnihna hi engtiang chiah nge a nih tih hi ngaihtuah tham chu a tling reng a, keini pawn thihna hmasa zawk kha  taksa thihna nge thlarau thihna tih kan khel chiam tawh a nih kha. Ni e, bible hi  chiang tak a tlir a bih a, chhut chet chetloh chuan a nihna tak hriat hi a theihloh tluk chu a nih hi. Setana lah hi a fing ang kur bawk si a, thudik karah thudik tep hi alo zep tel ve khanglang thin bawk nen, vawikhat sawi maia fiah chi chu a nih hmel dawn loh. Mahse thihna hmasa(thil chihnihah “ber” a awm theihloh avangin “zawk” tih ka hmang mai a ni) ka han sawi tak atang khan thihna vawihnihna chu hriat mai theih a ni tih hi khel ho ila ka tih chu a ni.

Thihhnihna ah hian  thlarau chatuan a kang tih hi chu popular tak a kan hriat chu a ni. Chhumhmin hnap tawh pawh kan lo ni mahna le! Engpawh nise han kher tan ta phawt ila aw, rintlak a ni emaw chu. Side hrang hrang atang ka han thlek vang vang hian  he theory hi chu immortality of soul rinna kal zel kha dik tak chuan ala ni miau mai a. He thlarau hi Pathianin lo kalsan ta pawh nise chatuana kang tur chuan Pathian thlarau a ni kan tih tawh kha. Pathian thlarau chu chatuana kan(burn) ngaihna reng reng a awmlo. Dik tak chuan thlarau ,  energy , vitality hi kang tur lo ni ta pawh nise engtia kang tur tak ni ang maw!  Mei chu carbondioxide leh oxygen , hydrogen kang a ni miau mai si a, chutah chuan energy kang leh tur chuang reng reng a awm hauh lo bawk, energy a produce deih bawk si. Pathian hmangaihna thuk zia leh san zia hi han ngaihtuah vang vang ila ; a hmangaih leh a duh em em, an duhthlanna piahlam a Setana avanga chatuana kang char char tur a ruat hi a inmilh leh thlawt bawk si lo. Ni e, side dang atang pawha thlek pawhin thlarau hi mihring  a nihloh zia chu Pathianin Adama(mihring) chu “vaivut i ni” a ti miau mai si a le, vaivut chu thlarau emaw energy a nih ngaihna hi a awmlo hrim hrim phawt a. An composition pawh a hrang hlak a ni. A nung hek lo a, a thi ve leh chuang bawk hek lo!

Khing atang khian thihhnihna chu engtiang chiah nge maw a nih chu a lang ta ruai ruai mai. Pathian thlarau chu a kan loh tur zia chu kan hriat vek a ni tawh kha. Lo kang reng pawh nise chatuan a kang tur chuan ala rinawm lo leh cheu pek a. Miin Mount. Everage sang tak mai a sawi a, pakhat chuan an insang tak mai a sawi bawk ang vel hi a ni chatuana kang chungachangah kher hi chuan. Chatuan hi hebrai tawngah Olam a ni a, greek tawngah Aionios a ni. English bible hian Forever and eternal  tiin a dah ve bawk. Bible hian misual te chu chatuan hremhmun ah kal tur leh kang turin hmun tam takah hian a sawi ta mai bawk si a. Chatuana kang tur annihna hi Pathian kalsanna/thihhnihna chu a ni em tih hi pawimawh lai tak chu a ni. Mahse chanchintha hian taksa(soul) leh thlarau(spirit) tihlum thei tu lo chu hlaulo turin min zirtir leh tlat mai a. Tura Lal sunna hla ah lah Setana chu awmleh ngai tawhlo tura tihboral vang vang a ni dawn bawk si. Ni e, context hrang hrang atanga reason leh logic han hman chuan bible hian misualte hi kumkhua a kang tur tak tak chuan min tilo tih hi alo chiang ta, kang/hrem hnu a tihboral vang vang tur a ni tih hi alo chiang ta em em a nih chu.

Engtia kang tur nge kan la nih cheu  tih chu zawhna awm leh thei a ni. Physical death hi Pathian hremna leh alo kal chhan a ni tih chu “in thi tur a ni” tih kha Physical death a ni zia  Thuhriltu chuan mitthi’n conscious mind a hlauh zia leh midung dam te angin nerves pulse anneih loh zia atang a tifiah em em a. Chu chu thihna hmasa zawk a ni tih pawh a ni. Chutiang chiah chuan Pathian hmangaihna nasa tak chuan thih hnihna chu ala tih ve hi a rinawm. Engtin? Mihringa thlarau chu Pathian thaw, Pathian ta a ni a, thihna hmasa zawkah khan a thi ve reng reng lo a, minung a chu alo thih ve a nunna thlarau chu Pathian hnenah a let leh vek zawk a ni. Heta tang chiah hian a ni pawimawh em em chu lo intan ta. Thenkhatin thlarau kang turin an ngai a, thenkhatin thizui vang vang turin. Thawhleh na, taksa thawhlehna hian a nia rawn sawi chiang ta em em chu(mahse bible hian a chian luatah a sawi ngun lem lo). Mitthi hriatna reng reng nei tawh loin a nerves rawn activate a, na(hurt) hre tur chuan thlarau a dawn a ngai ta a nih chu. Chu thlarau kan dawn erawh chu mifel leh misual inkarah hian category hnih a awm thung ang. Taksa tawihthei tawhlo a nun rengna petu thlarau chu mifelte chan tur a nih a rinawm a . Misualte chan tur erawh logical takin han ngaihtuah ang aw; Bible hian kang(burn) tur hian a ti miau bawk si a, kang tur chuan mei(fire) a ngai bawk si a. Chu mei chu OT hian chiang deuhin alo sawi reng mai-thlarauthianghlim tiin. Heng atanga rawn lang ta ruak mai chu misualte taksa thawhlehna thlarau dawn chu hei chiah hi a ni. Misualte tinung a, tihrehawm/tikang tu chu. Hei hian an taksa ah hrehawmna nasa tak a siam ang a, chumi hnuah  awmtawh ngai reng renglo turin chu thlarau chuan a kalsang ang a, engkim engkim ata hi tihboral an ni tawh dawn tihna a ni. Hei hi bible hian sawi diak diak lo mahse thihhnihna hi tihboralna chiang tak mai, physical death bawk kha a ni. Pathian that zia hi chu aw, taksa tihsual chu taksa vekin a tuar tir hi a tha tak zet a ni.

NUN HI A FIM FO TUR A NI

He damchhung hun hi ngaihtuahin a reilo lutuk. Vawikhat chauh kan hmang dawn a, hman rei tum viau pawh ni ila pawh sei theih a nilo a, beihdawnna mai bak kan hmu ngai dawn lo. Thirtum pawh sawi tum ang chauh a ni ang. A hmang rei awmchhun te lahin lungngaina mai an ti leh bawk si. Bible lam keu pawh ni ila nun lah hian awmzia a neilo a ti elo maw..! Nun hi hman ve tak tak alo ṭul ta. Chu chu ka nun, ka chanvo chu a ni ngei a ni. Tûma khap theih pawh kan ni lo e, Sawrkar dan emaw, Kohhran tana hnawksak ka nih loh chuan chu chu i thu ka  thu a ni.

Mahse heivang hian chhia leh ṭha hriatna chu hloh kher a ṭullo. Mahni chanvo daitheu a ramri pel hi a dik tawh lo. Chuvangin reasoning hi hringnun ah a tel tlat tur a ni. Mizo nu rau deuh tena“rau thawh ang zelin" an tih ṭhin te nên kha chuan chhim leh hmar ang hlauh a ni thung. Keichuan rational taka rau lo thleng ṭhin dawngsawng tute hi an thlarau nun a nghet ka ti. 

Mahse Age of Reason a cheng tawh tura ngaihte pawh hian hringnun hi an lo hmu phe ve fo ṭhin. Chu chu mihring nun tingaihnawmtu chu a ni lawi si. Fimkar reng tura inngaih hi a hah thlak. Fim a har zia chu mihlimnu hote aṭang hian kan zir thei. Hmangaihna ruamah phei chuan 'a fim fim' tih chi a ni lo; a fim lutuk chuan  a par hmain a kuhmum ah a tawp mai ṭhin. Hmangaihna chu a mit a del an tihchhan te pawh hei vang hi a ni mahna le; lo var palh se chuan kan invawthlu rem rum zawk mai lo maw? Thinlung taka inhmangaihna phei chu a awm ka ring hauh lo, kan tlinlohna hre reng chunga kan inpawm luihna zawk hian hmangaihna a siam ni maiin a lang.

Fim luat tuk hi chu a ṭha lo hrim hrim. Mi fim lutuk chuan nun hlimna a chan a, an bula awm pawh a hahthlak ṭhin. Midang tan pawisawi hauhlo mahse an kianga awm a hahthlak a, inven reng a ngai ṭhin. Dik tak chuan kan felfai lutuk hian midang tan phurrit kan lo ni chawk a nia.

Nut phut lah chu a ni bik miah lo. A nut phut chuan mahni leh mahni a inhmu chiang thei lo a. Kawm tlak pawh a nilo. Reason leh emotion  hi thil inang lo tak ni mahse an pahnih hian an intifamkim êm êm a. Mihring min timihringtu pawh a ni. Chumi karah chuan hringnun hi alo inbuk tawk êm êm tur a ni bawk. Mahse bazar nu hoin a inbuk tawk chiah an tih ang nilo, Legal metrology hoin a inbuk tawk an tih ang chiah tur hi a ni. 

Achang chuan head  hian heart hian a over-rule fo ṭhin tur a ni. A over-rule reng erawh chuan kan taksa ah Chemical Dopamine  a insiam tlem a, hlimna tak tak hi a kim lo ṭhin. Chuvangin heart hian head pawh hi a over-rule ve leh fo ṭhin bawk ang. Chuti chuan hringnun chu a beat  leh rhythm alo dik ta chiah a. Hmangaihna ah ngat phei chuan heart hian chanvo la se, a dik ber mai.

Hriatreng tur chu thil inbûk tawk zawng zawng hi a inzat thlap chuang lo. Lapaw kg 1 leh thlirtum kg 1 hi a intam hleih a nia. Chuvangin emotion leh a beh bawm zawng zawng hi chu reason hian a thlifim fo tur a ni. Emotion hmachhuan a piangthar Mizo ho rêng kan daih rei thei lo. Emotion hmangin Thlarau Thianghlim kan dil a, tlo zia rêng kan nilo. Chuvangin reason hian hringnun-referee angin mi a thlifim fo tur a ni.

Kha chrismass nawm zia kha! Mahse…

Mahni chanchin sawi reng mai pawh hi a nuam lo. Thiante ho hian i inti mualpho min ti fo leh nghal. Awmdan pawh thiam a har a nih hi. Mahse ka nu han hrilh ngawt dawn ila ni ber dawn bawk silo. Ka pa lah han hrilh dawn ila “i pa lo e mai” min tih ka hlau leh bawk si. Thiante ho lah hian lungleng reng mai, i sawi ngun hi min fo bawk si a. Engpawh chu nise ka inthup zo ngang silo a, ka tuar ang tuar ve, ka rilru ang pu mi anlo awm ve hi ka ring a; chungho tan chuan ziah chhuah ve mai hi pawi tihna ka nei hauh lo. Mahni chunga thleng chu hrilhna tur nei heklo le, mahniin zan reh takah phone hum chungin message ka nghak a, alo thleng thei si lo. Achhan dik tak nen lam hria ula chuan min dem bik hauhlo tur hi a nia. Nie, mahni blog ngei maiah hian meng parawl pur chungin khawnge ka han thai leh mai ang e, min dem bik lo ang che u.

A vawikhatna atan ka pa’n  ka nau bike thar a leisak tum kha bike ka khalh hmasak ber leh thiam hmasak ber a ni. Ka tangkaipui narawh e; zan lamah lengvakin zing dar 1 rik dawn dawn ten ka haw thin. Mahse aizawl a awm ka nihlauh avangin chu hun tawite chawlh ka neih ve chhun chrismass chu duhthawh tak a hman ka chak ve hle a ni tih ka chhung te pawn an hre mai a. Min hauh ngai lem lo.

Kha chrismass aizawl ka haw tum zet a nuam a ka hman kha ka la hrelo! Achhan chu ka duhtak nen kan hmang dun miau a lawm; A  tello a hun hmang thiam lo, zan pawh hi a message dawng lova rei ti em em thin kha ka ni a.  A aw ka hriatloh chuan mu thei lawklo thin ka ni. Amah pawn a hai ka ring bik lo e. Ni e, ka hmangaih em vang leh nupui atana ka hual reuh reuh a nih avangin ka duat a, ka veng him hi ni berin ka inhria. Lo induh ta pawh nise ka hrethiam, ka duat em a tin ni.

Zan inkhawm ban alo ni a, bike ka tinung vut vut a, an inlam hmachhawn chung chuan ka inkhalh chhuak ta le. An inkawt chhuk thla step a ka pen thla ri tak tak a, an in ka han lut chu ka duhlai te i ngei mai khan nui sang chungin minlo chhawn thin kha a nia, ava ngaihawm em! Achhungte phalna ngeiin urlawkzan aizawl khawpui an chei en turin dar 10 vel ah kan han tlan chhuak a, khalh thiam tha over ka nihloh avangin bawngkawn atanga ramhlun luhna kawiah kan hanin bun rap mai chu zakthlak tak a sin! Bialnu te tlukpui rap mai chu. Kan tho a, kan han tlan leh ta. Ka tlu tawh lo ang tiin ka hrilh dap, chanmari kawn kan thleng chiah chu kan thlu leh ta, ava mak ngai em! Zan lama aizawl khawpui chei dan en tura mipui lo tlim mur mai chuan min rawn bawr luih luih a, zahthlak leh tak chu a ni! Atawp nan “ka tluk pui tawhlo tak tak ang che” ka ti a, temple kawt kan thleng ta maw tihah kan thal leh tawp mai. Awle, ka thiamlo a ni tiin ngaihdam ka dil a ngai ta.

Heng zawng zawng baka ka taksain ala tem nin reng rengloh chu ka hnungah thlamuang taka arawn bei lai te, ka beng bulah “ka hmangaih  che” min tih laite. Mela en tura kan kal tum, thinrim taka ka hauh laia ngawi renga alo ngaithla deuh deuh lai te, “min kalsan suh aw, min kalsan chuan ka that ang che” a ti lai te kha ka rilru hian ala vawng reuh reuh thin. Khuarei hian min theihnghil tir dawn reng reng lo.  Hmangaihna hi chu alo mak thin ngawt mai ka ti! Kei zawng ka mit hi a del lua a ni e. Kha ka duati tello kha chuan ngaihzawng dang reng reng neih hi ka tui thei tawh lo. Ngaihzawng neih nawmna hi ka hre tawhlo, ka hlim lo a, ka tuipui tawh bawk hek lo.

Achhan chu maw, kan hun tiam a pel ta. A message reng pawh ka dawng lo a, a phone call pawh ka dawng hek lo. Ngawi rengin he amah ngai leh hmangaih em em tu hi minlo kalsan reng chu niin! Tunah chuan ngaihzawng dang alo nei ta. Engpawh chu nise he thawnthu hi timai hian a tawp ka ring ngailo a. Harsatna leh dona nasa tak karah ka pawm vawng vawng thin kha  a ni si a. Mahse kha chrismass chauh kha a ni, ka nuna chrismass hmasa ber chu.

“Ka taksa chuan hlat viau che mahse, ka thinlung erawh i kiang ah ala awm fan a.

I duhloh hnawl hnu ni mah ila ka la hmangaih reng che  a sin;

I tello a ka hlimna zawng zawng te  ai hi ,

Nangnen a harsatna kan tawrh dun te kha ka la ngaihlu zawk fo thin.

A  thinlung ka hliam  ang tih hlau reng renga ka duat chuan

Ka thinlung a hliam ta si a!

A rilru a na ang e ti a ka hmangaih em em khan

Ka rilru a ti na  a sin! ”

Tuaktir nupa inthen chhan zanlai service?

Tunlai chu facebook THU NGAIHNAWM HUANG hi ka bih ngun khawp mai. Vawi hnih lai chu ka blog ami pawh ka thian pa’n min post sak ve tawh bawk a, ngaihnawm ka ti thin khawp mai. Mahse inlo chinglet ve thin em aw ka ti, Tragedy story ho reng reng hi sex problem a ni deuh vek mai a. Chu pawh chu mizo ram leh ram pawnlam thil thleng deuh vek ami a ni, mizo te vek a tawngtu  an la ni bawk.  A tak nge a lem chu ka hre hauhlo a, mahse background nei chu an ni thung. Hetiang hi a nih chuan aizawl thleirawl kum 13- 24 inkar khi chu sex ah hian nasa takin an lutthuk tawh tih a hriat mai. Tenawm thawkhat deuh chu a ni!Ka thian pakhat chuan ti hian min hrilh fo thin; hmangaih leh duh em em, an tello va awmhar kan tih thin ngawih ngawih te hlut zia hi i hria em? Kan hmangaih tak tak avangin an thianghlimna pawh laksak kan la phallo a, midang te zinga inchhuan ruk nan kan hmang fo thin. Nu leh pa te phalna ve ve a zanlai khum chungah hmangaihna par inthliah dun mawlh mawlh te hi a special tiraw…Mahse duat leh lungchim taka  dawm, an thianghlimna pawh ngaihhlut sak a  dil lui ngailo hi nupa kan nih zan, khumlai zawl chung ngeiah a virgin lo tih han hrechhuak ta ila na ka va ti dawn em a ti thin.

Nilah taka , hmangaihna hi pure heart ringawt a ni ngailo. Mipa hmangaihna chu thluak-ah, hmeichhe hmangaihna chu thinlung ah a ni daih. Hetiang a nih chuan sex leh heart hian 50+50  angin hmangaihna hi an siam a tih theih mai awm e. Anilo ti tur banphar rawh se ti ila 30% vel chu mihring pangngai zingah ah hian an awm a rinawm chauh bawk. Kohhranin diklo taka hmangaihna ah hian sex alo hnawl ngawt mai thin hi a pawi ngawt mai, bible ziahdan a ni der silo! Thalai ten hmangaihna awmzia an bo map map a, in “khilai”  tur a maw an inti a. Virgin-na hlan hi hmangaihna emaw ti tlat pek an awm a, virgin nih hlau an tam a, virginity nuihsawh tu an awm bawk.

Mipa lah bang hek suh. Nupui lo tur chu an kawr phelh saklo mai se tha tur a nia. Hmeichhe virgin tlemna chhan tam tak hi mipa demand a awm vang a ni. Demand thintu chuan virgin-lo nupui nei ngam rawh se. “Virgin kher a ngai mi” ti tu pawn sawi sawilo mai se, hmeichhia ten hetiang rinna der dep tak hi innghah nan anlo hmang a,  an inthlahdah fo thin.

Thupui lam hnaih tawh teh ang. Nupui chu ka la nei hauh lo. Mahse presumption zam ang aw; Hmangaihna avanga nupui pasal inneih hnu reilo te a nupa inkara inhmuh thiamlohna, inthenna hi engvang nge ni ang tih hi ngaihtuah a ngai khawp mai. Thalai tan a pawimawh si a. Past life leh future hriltu ka ti hial thin. Ti hian ngaihtuah chhin ang aw…


Nupui pasal inneih chhan ah chuan hmangaihna mai bakah sex hi a ni tel tih chu tupawn kan hai loavang. Duh tak, thianghlim tur a an ngaih te nen nupa a insiam ve leh tuma hriatlohin sex hman a ngai a. Chutah tak chuan sex hian “Past” chu a rawn pholang thin. Chutah chuan an  hun kal tawh a an nun dan chu sex an hman chuan a pholang ta a. Mipa in sex alo hman fo tawhna hmeichhia te a diriam thin zia kha  a hrechuak a, a lungawi lo, hmeichhe hmusit si. Hmeichhia inthlahrung, inthen leh mai zak tawh si, mipain a hmuhsitna hre ve kur tawh bawk si. Chu an problem solve tur a chhungte pun chu an pahnih duhthlanna avanga innei an nih tawh avangin an zak bawk si. Inhmusit ru tak leh indiriam ru takin thu sawtlo tak takah intithiamlo in reilote ah an inthen ta thin niin ka ring.Enge inngaihdan le????

Zu ka in, mahse sual???

Mizo kristian te ah hian engvang nge Pianthar hnu a da(sual a inhriatna) hi a tam em em zel mai le? Kan piangthar a, zu vawikhat in avanga da leh ta a inhriatna te, dawt sawi avanga sual ta riau a inhriatna te, Pathian duhloh zawng ti ta mai a inngaihna te. Biakin pawh thleng tlaklo, sualna leh bawlhhlawhna a khat ta mai a inngaihna te hi engvang nge ni ang le! Rawngbawltu te pawh hian hetiang hian mi an zirtir thin a nih chu mawle!!!

Hetiang a nih chuan ringtu tan hian engmah hi tih thianglo a ni ta mai em mi le? Engmah ngaihtuah leh suangtuah hi a tha lo tihna vek a ni dawn a sin? Engkimah hian sual a awm ve vek si a ???!!

Korinth ziak ah chuan ” thil engkim tih ka tan a thiang a, thil engkim tih ka tan a tha vek kher lo” a ti a, a dik thei ngang lo, ”  thil engkim tih ka tan a thiang a, eng bawiah mah ka inphallo” a rawn ti leh ta!

Pathian hian ringtu tan engpawh tih a phal a sin. Zu in hi a phal a. Sex hman pawh a phal a. Dawt sawi pawh a thiang a lawm. Ringtu chuan engkim hi a ta vek a ni a sin.

Mahse chung tih chu sual na a ni dwnlo em ni? Nilo e, Setana chuan zu in hi sual a tilo, sex hi sual pawh a ti bik hek lo. Dawt sawi pawh hi. Mahse a chung ho tih avanga lo thleng thin Pathian ngaihsaklohna hi a ni sual ta ber mai chu. Heng avanga kan thinlung a Pathian lak a zahna, hlat mai duhna te, chaklo ta riau a inhriatna te hi setana chuan chance tha takah hmangin a tluk hlen tir thin. Suala inhriatna te nen lam hian min tichau daih thin. Chu chu setana tectic, tha awm taka langa tha silo tlukna hmawr inphum ru chu a ni.

Thil engkimah hian a tha a awm a, a chhia pawh a awm bawk. Chu chu Pathianin a rorelna dik zia setana’n a chhuahchhal loh nana a pek chu a ni a. Pathian hian engkim kan tih hi a phallo a nilo, kan tluk ber hi a phal lo a ni. Setana ve thung chuan kan tih a, tluk hlen vawng vawng hi a duh chu a ni.

Lerh vang vek….

Engtik atang khan nge a message tel lo hian zan pawh ka muthil theih tak loh ni. Zingah message alo thawn a, a reh leh vawng vawng a. Zan mut dawnah message minlo thawn leh a. Chuti hlir chuan min hel ni ber hian ka hria. Ka phone lahin a la ngai hek lo a. Ka text lahin a rul tawk, ngainatawm zet hian minlo chhang a. A zunah chuan ka uai ni ta ber hian ka inhria. Mahse a hming pawh ka la hriatloh, a hmel pawh ka la hmuh eih loh chu a sakhmingah ” Tleitiri ” tihin ka save a. Chuti taka ka rilru la leh duhawm em em chu tunge a nih hriat chak em em chungin kum alo vei a. A tawpah chuan ka hrechhuak ta hlawl mai. Mak tak a ni…Kan thenawm  U vala  lek chu lo niin. Thin chu sa duh phat phat e!!!!Lerh  luat avangin i hriat chianloh nupui pasal ah i nei ang e, fimkhur hle rawh.

A ber hmun hi a ruak fo a nia..

Hmangaihna vangin i tap tawh thin em?  He khawvel intlansiakna avang hian i tap tawh thin em?  I tah thin avangin i chak ta loah inngai reng reng suh. I mittuiah te chuan i rilru natna te chu chhuah tel tir ta che.  He khawvelah hian a ber hmun hi a ruak fo thin a sin.

ZUNGBUN MAN TLAWM (silver ring)

Kha zan kha ka la hre reng..zungbun ka bun tir che a,a vawikhat nan hmeichhia ka fawp ve a…Ni e,i hmui thianghlim ngei kha…kan zei loh dun zia te kha aw..heh!Tunah chuan tihian mi nupui ilo ni ta mai chu ani sia…I fapa te kha a lawmawm khawp mai…a nu mit a chhun a..a mengmawi em em mai lehnghal…kha ‘silver zungbun man tlawm’  kha khawiah dah bo ta che ni maw..??

lengdang run bela i liiam ta mai hi tun thleng hian awih har ka la ti em em a,

      mahse ka pawm thiam mai a hun ve ta,kum 2 lai a liam ve ta si…

      kan pahnih a kan thuruk ni reng thin kha kan in hmangaihna kuhmum kha’

      parchhuak ve ta lo mahse kan thinlungah erawh a cham reng tawh ang….

        

      A tawp nan…..

Engtik ni ah emaw chuan he note hi ilo la hmu ve maithei  a,ilo hmu hlauh anih chuan hei hi hria la ka duh ani…..zungbun ka buntir lai che khan lo hrilh tawh tur che ania,mahse khatih lai kha chuan kan la naupang mah mah a…i bulah chuan sawi tur haihchhamin ka lei a tawt zo vek zel anih kha…..i beng hriatah sawi lang ngam tawh lo mah ila….he fb kaltlang hian ka han hrilh leh hram ang che…..

        ‘khatih hunlai khan ka hmangaih thin lutuk che’

(He article hi ka thianpa Zonpuia, febuary thla a accident avanga min boral san ta ziah a nia. Ka blog-ah ka hui lut a ni e)