NUN HI A FIM FO TUR A NI

He damchhung hun hi ngaihtuahin a reilo lutuk. Vawikhat chauh kan hmang dawn a, hman rei tum viau pawh ni ila pawh sei theih a nilo a, beihdawnna mai bak kan hmu ngai dawn lo. Thirtum pawh sawi tum ang chauh a ni ang. A hmang rei awmchhun te lahin lungngaina mai an ti leh bawk si. Bible lam keu pawh ni ila nun lah hian awmzia a neilo a ti elo maw..! Nun hi hman ve tak tak alo ṭul ta. Chu chu ka nun, ka chanvo chu a ni ngei a ni. Tûma khap theih pawh kan ni lo e, Sawrkar dan emaw, Kohhran tana hnawksak ka nih loh chuan chu chu i thu ka  thu a ni.

Mahse heivang hian chhia leh ṭha hriatna chu hloh kher a ṭullo. Mahni chanvo daitheu a ramri pel hi a dik tawh lo. Chuvangin reasoning hi hringnun ah a tel tlat tur a ni. Mizo nu rau deuh tena“rau thawh ang zelin" an tih ṭhin te nên kha chuan chhim leh hmar ang hlauh a ni thung. Keichuan rational taka rau lo thleng ṭhin dawngsawng tute hi an thlarau nun a nghet ka ti. 

Mahse Age of Reason a cheng tawh tura ngaihte pawh hian hringnun hi an lo hmu phe ve fo ṭhin. Chu chu mihring nun tingaihnawmtu chu a ni lawi si. Fimkar reng tura inngaih hi a hah thlak. Fim a har zia chu mihlimnu hote aṭang hian kan zir thei. Hmangaihna ruamah phei chuan 'a fim fim' tih chi a ni lo; a fim lutuk chuan  a par hmain a kuhmum ah a tawp mai ṭhin. Hmangaihna chu a mit a del an tihchhan te pawh hei vang hi a ni mahna le; lo var palh se chuan kan invawthlu rem rum zawk mai lo maw? Thinlung taka inhmangaihna phei chu a awm ka ring hauh lo, kan tlinlohna hre reng chunga kan inpawm luihna zawk hian hmangaihna a siam ni maiin a lang.

Fim luat tuk hi chu a ṭha lo hrim hrim. Mi fim lutuk chuan nun hlimna a chan a, an bula awm pawh a hahthlak ṭhin. Midang tan pawisawi hauhlo mahse an kianga awm a hahthlak a, inven reng a ngai ṭhin. Dik tak chuan kan felfai lutuk hian midang tan phurrit kan lo ni chawk a nia.

Nut phut lah chu a ni bik miah lo. A nut phut chuan mahni leh mahni a inhmu chiang thei lo a. Kawm tlak pawh a nilo. Reason leh emotion  hi thil inang lo tak ni mahse an pahnih hian an intifamkim êm êm a. Mihring min timihringtu pawh a ni. Chumi karah chuan hringnun hi alo inbuk tawk êm êm tur a ni bawk. Mahse bazar nu hoin a inbuk tawk chiah an tih ang nilo, Legal metrology hoin a inbuk tawk an tih ang chiah tur hi a ni. 

Achang chuan head  hian heart hian a over-rule fo ṭhin tur a ni. A over-rule reng erawh chuan kan taksa ah Chemical Dopamine  a insiam tlem a, hlimna tak tak hi a kim lo ṭhin. Chuvangin heart hian head pawh hi a over-rule ve leh fo ṭhin bawk ang. Chuti chuan hringnun chu a beat  leh rhythm alo dik ta chiah a. Hmangaihna ah ngat phei chuan heart hian chanvo la se, a dik ber mai.

Hriatreng tur chu thil inbûk tawk zawng zawng hi a inzat thlap chuang lo. Lapaw kg 1 leh thlirtum kg 1 hi a intam hleih a nia. Chuvangin emotion leh a beh bawm zawng zawng hi chu reason hian a thlifim fo tur a ni. Emotion hmachhuan a piangthar Mizo ho rêng kan daih rei thei lo. Emotion hmangin Thlarau Thianghlim kan dil a, tlo zia rêng kan nilo. Chuvangin reason hian hringnun-referee angin mi a thlifim fo tur a ni.