Tunlai kan ngaihdan tam taka natna tam tak hi ramhuai ho tih a nih dan lam te inzirtirlo a Pathian tih ah kan puh thla ngawt zel hi chu pawi tak a ni . Damna atana spiritual lam kan beisei leh theuh dan te hi bumna a nih zia kan man pha der silo a. Tunlai khristianna leh ramhuai chungchang te, Setanic chungchang lar ta viau mai te hian ngaihtuah a ti thui khawp mai. Thenkhat rinna chuan ramhuai a awmlo ti zawnga inzirtir na te, ramhuai an hlauhawmloh tih te, ramhuai biak chungchang te hi inzirtir ngai tak a ni a. A pawng a pui a ramhuai hian mi panduk duk lam pawh a ni chuang lo a, fing taka che thin an nihna hi hriat ngai tak a ni. Kan ngaihzam theih, ramhuai trigger ni si, mahse ramhuai ti anih kan rin theih silo avang hian natna tam tak, mizoram hian a tawng nasa em em tawh chu a ni si a.
Bible hian ramhuai a awm chiang a ni tih min hril a ( Luke 4: 33-36). Mahse hriat ngai leh zir ngai tak zawk chu engtin nge anlo awm tan, engnge anlo awm chhan, enge an tum tih hi a ni. Khawvel pum huapin ramhuai buaipui na pawh hi a tam tual tual reng a, flim lam thlenga chhuah leh siam hial a nih thin kha.
RAMHUAI TE HI TU TE NGE?
Ancient greek ah kha chuan “δαίμων” tih a ni a, chu chu dimons, english lamah chuan “spirit(thlarau)” emaw “divine power(pathian anga thil tihtheihna)”tihna a ni ve thung. Western medieval leh neo-medieval conception – ah chuandemons tih a ni ve leh thung a ni. Hebrai bible ah chuan demons hi chi hnih an awm a; se’irim(Isaia 13:21, 34:14) leh shedim(Deut. xxxii. 17; Ps. cvi. 37) an ni a.
Judaism rinna ah pawh hian thlarau sual te hi pawl khata awm a, hotu nei angah an ngai bawk a; zawlnei Samuela thlarau, dawithiamnuin a kohchhuah kha ramhuai niin an ngai a ni. Jewish bik ro ro ah pawh Talmud hian a sawi tamlo khawp a, Maimonist erawh hi chuan ramhuai hi a awm ngei thu leh, Jewish mite pawm dan tam ber pawh a ni.
Rabbi ho zirna atang ve thung chuan ramhuai hi chi thumin then a ni thung a;shedim(tichhe tu), mazziḳim(natna thlen tu), ruḥin (thlarau) tih te an ni a. Heng bakah hian lilin(zan thlarau), ṭelane (tlailam thlarau), ṭiharire(chhun thlarau), ẓafrire(zing thlarau) te an ni bawk a. Thlipui leh ruahpui thlentu pawh hi ramhuai thiltih a nih an ring bawk a ni.
Thenkhat rindan ah chuan ramhuai hi sual entirna mai anga ngaih theih a ni bawk a. Mahse Luka 14 ah chuan “nihna(entity)” mai bakah nuna nei(being)an ni tih a hriat theih a. Kum zabi 1-na laia Juda ten mihringa sual thlen tu an tih hi a dik ber hmel a ni.
RAMHUAI HI VANTIRHKOH TLUTE NGE ANIMAL KINGDOM
Hmasang rindan ah kha chuan ramhuai ho hi vantirhkoh tlu(fallens angels) ten mihring fate an pawl atanga an fate an ni an ti a(Gen. 6: 4; 2 Pet. 2: 4; Juda 6). Mahse vantirhkoh tlute leh ramhuaiho hi group hrang anni a, chu chu Gap theory a Pre-Adamic animal Kingdom ah kan ziahlan a nih tawh kha, in man thiam in a rinawm. Bible leh Greek leh ancient mythologies ah te hian vantirhkoh tlusual te reng reng hi an movement sawi anni hian ‘up and down(chhuk leh chhoh)’ lei leh van(1 na) inkar a chhukchhu ang hlir a sawi anni, chutih laiin ramhuai (demons) ho movement sawina ah reng reng chuan up 7 down hman anni ve ngailo, ‘wandering to and fro(lut leh chhuak)’, he khawvel a vakvel ruai ang zel a sawi anni thung. He ta hriat hran theih ta chu fallen angel te leh demons te hi an inanglo a, an dwelling place pawh an inanglo a, an power pawh an inanglo a, an appearance pawh an inanglo a, an level pawh an inanglo a, an it leh chak zawng leh ngaihsan zawng pawh an inanglo bawk tih hi a ni.
![]() |
| Demons(Ramhuai) |
Demons ho hi chu chik hian animal type anni tlat, an finglo a, an hmel a bumro a, lei a vakvel ruai, chenna thlahlel, thluak aia thahrui hmang thin, ei tur pawh duh deuh, hmanlai taksa nei thin, taksa la thlahlel deuh anni bawk. Hengho boralna chu Genesis 1:2 – a eng a awm hma a khawvel tuiin a lo chim vek kha an mahniho tih chimihna, ni sa pawh chu thim a chantir a nihna chhan, nunna zawng zawng tih chimihna kha an mahni hremna a nih hmel ber. Tun a fossils fuel te kan neihte pawh hi an mahni saruang tawih annih hmel bawk. Fossils fuel te hi a hlawm a hmun khat a leihnuai thuk tak tak a an awm pawh hi sudden death vang a ni hmel bawk, gradual natural death ni se, hmunkhat a trillions gallons an lo awm mai hi thiltheih a ni tlatlo bawk. Tuilet hmasa(Nova tuilet nilo)a an thihna chu an tan chuan an mangna chu a ni mai ang a, underground large scale grave chu a ni mai bawk ang. Chu chu abyss chu a ni bawk ang. Khawvel sawrkar phen a thlarau sual awmho hi anni a Bible in sakawlh a tih pawh kha, fallen angels anni tlat lo, animal vek anni tlat. Hmanlai a an lo luahthin ram te chu an la inti neitu ve em em a ni ber mai e.
THUTHLUNGTHAR LAM HIAN ENGTIN NGE A SAWI
THUTHLUNGTHAR LAM HIAN ENGTIN NGE A SAWI
New testament lam hian Old testamnet lam aiin demons(ramhuai) ho nihna leh zia hi a sawi nasa em em a. Luka 7: 21, 8: 2- ah chuan sual tak a nih thu a sawi a. Ramhuai bikah pawh a chak zawk leh thil tithei zawk an awm hrang ve leh bawk a(Matt. 12: 45, 43; Mk. 9: 17-29). Mihring kawchhunga an luh hian an duh hun hunah an chhuakin an lut leh thei bawk a ni(Lk. 11: 24, 25). Mihring mai bakah ransa kawchhung thlengin an luah chak em em a (Lk. 4: 33-36), mahse hriatna erawh an nei thung, chu chu Pathian fapa Isua an hria hi a ni(Mk. 5: 7, Matt. 8: 29). Thuthlungthar ziaka atanga hmuh theih ah chuan thlan ah te, hmun khawhar takah te, tui awmlohna hmunah te, tlangah leh pukah te an cheng thin a(Mk. 5: 5; Mk. 5: 2; Lk. 11: 24). Rindan ah chuan Thluthlungthar hunlai hian ramhuai hi an hluar viau tur a ni a; naupang, hmeichhia, patling leh nutling kawchhung ah te an lut vek mai a ni. An luhna te chunga an hna thawh dan pawh hi a danglam hlawm khawp mai; thekhatah chuan tawng thei miahlo te, mitdelna te, mak taka chak em emna te, ri hriat theih miahlohna te, phungzawlna tein an che tlangpui thin a ni (Matt. 9: 32, 33; Matt. 12: 22; Mk. 9: 25; Matt. 8: 28; Mk. 5: 2-4; Mk. 5: 5).
RAMHUAIIN ENGTIN NGE MIN THUNUN
![]() |
| DNA Double Helix |
Modern age kan chuan kai hnu hian ramhuai hi ala awm tho kan ring em? Isua ngeiin Setana(ramhuai lalpa) chu tek anga leia alo tla lai a hmu a, Jakoba chuan Diabola chu dodal reng turin min chah bawk a a ni. XYZ generation khaihkhin phei hi chuan ramhuai te hi an la awm ngei a ni tih a hriat chian zual theih em em a. Heng mihringa glands te hi an thunun(possess) ber thin chu a ni a, chu chuan mihring taksa pum hi an duhdanin an control ta mai thin a ni. Ramhuaiin engtin nge min possess dan hi topic dangah khan tawite sawilan a ni tawh nachungin sawi ri leh zawk ila.
Mihring taksa chet hmang leh energy generate tu reng reng hi a bul ber ah chuan DNA kan tih tawh kha. DNA corrupt kan neih tawh avang hian awlsam te a min rawn thunun maina kan DNA code hi an hre tawh a. Chu chuan mi tumah hi thliar chin an nei reng reng lo a. DNA hi cells chunga awm a ni a, cells pawh chu glands leh thisen chhungah a awm ve leh a, thisen pawh chu lung atanga insem darh ve leh chhawng a ni. Mahse thisen hi amaha lo insiam a ni tawp mai lo a, kan thawatang lo hi chuan engmah tihtheih a nei bik hauh lo a ni. Chu thaw leh thisen chu a inpawlh ta a. “Thaw” hi hebrai ah chuan “ruach” tih a ni a(Gen 2:7), Thuthlungtharlama “thli” emaw ”boruak” sawina “pneumah” nen khan chhulkhat kual an ni. “Thlarau” tih pawn OT leh NT hian an hmang kawp ve ve a, he “thaw” hi metaphysics tanga dept analys chuan “energy” tihna pawh a ni ve bawk. Chu chu “thlarau sual” emaw “ramhuai” tih pawn a sawi theih ang a,“Pathian thlarau” emaw “vantirhkoh” sawina pawh a ni thei bawk. Engpawh chu lo nise, sual lam hawi zawnga hna a thawh chuan “ramhuai” tihna a ni. Engtin takin nge a thawh? “Thaw” ah chuan oxygen leh carbondioxide a tel a, chu chu thisen chhungah lutin glands -in alo hmang a, a chhunga DNA hian alo hmang tangkai ve leh ta a, DNA a zuk thlen chiah hian mihring DNA thununna tur code an neih fel diam tawh avangin an man fuh tawh chu an thu thuin an awm mai thin a ni!
AN THAWH DAN
![]() |
| Oxygen atom pianhmang |
Hetianglo zawng pawh hian an chethei bawk dan hi ala awm leh pek anih chu. Pathian hian NLaw of Nature hi a kalh ngailo ani tih kan rin chuan, he kan thaw/thlarau/thli pawh hi Metaphysics atang chuan disembodeid ho hi energy a ni a tih theih ta a ni. Mahse ani e tih tur tak erawh chuan a hriatchian bik vak lo a, hmuh theih pawh ni hek suh. Mahse OT atanga NT a ramhuaiin mihring a thunun dan hi chiang taka chhui chuan energy contact (hmuh theihloh thiltihtheihna khawih)a nih hmel zawk tlat avang a ni! KJV hian ramhuaipai(possess) tiin alo let ta mai bawk a. Dik tak zawkah chuan influence(va hneh, va tibuai) hi a nih hmel zawk a ni. Ramhuai pai(possess) tih tawngkam avang hian physical takin kan ngaihruat ta thin a. Mahse an chetdan atang hian influence hmangin perception hi a rinawm hmel ber zawk. Perception(thilhmuh) an thunun theih zia chu 3D movie en tawh chuan kan hria ang. Ni leh thla hi zan leh chhunah an intiat chiah thei a, mahse a takah chuan a ni miahlo ang hi a ni! Paula ngei pawh perception hmangin Pathianin Damaska khawdaiah a chhun thlu a nih kha. He energy hi hriatthiam awlsam ber atan chuan wave leh frequency hian matter hi a hual vek a, mahse hmuh an ni ngai lo. Matter chhung leh pawnah pawh wave leh frequency chu an awm leh tho a, hmuh a ni ngailo ang hi a ni. Khatia Newtona'n "Light" chungchang a han hmuhchhuah tak ah khan, light hrim hrim mai chu wave leh particles anih zia arawn fiah ta reng bawk aih kha! Wave hi kanlo chik tawh mahna le. Tlem han sawi thuak ila; Physics hian a tehna atan "wavelength of light" a hmang a, tin, wavelenght of light chu atom aiin a lian leh chhawng bawk a. Atom chhunga wave erawh a teleh hle dawn bawk anih chu. Physics ah chuan hlawm lian pahnih a then hran a ni a. Electric leh magnetic lam sawi nan hian Electromagnetic wave tih a ni a. Kha tia Homoeopathic medicines alo pianchhuah tak pawh khan "Acute emaw chronic natna tam zawk hi Telluric leh Meteoraric avanga lo awm anni deuh ber" a tih a "Telluric" kha Electromagnetic wave chu a ni a. Tin, Mateoraric pawh kha Mechanical wave bawk ani a tih theih anih chu. He wave hi kan hmuh theihloh khawvel ah hian an zam khat vek a, a chhungah hian rays chi hrang hrang an awm leh bawk; kan human physiology a pawimawh em em pakhat chu "visible ray " hi ani a, kan mit(retina) a rods leh cons hian anlo man fuh ber thin ray chu a ni. Tin, chubak ah kan temperature, chemical reaction..adt tin reng mai hi electromagnetic wave chhunga rays te chuan an rawn kaiharh thin a ni. Tin, pakhat pawimawh leh em em chu Machanical wave hi a ni. Kan nitin nuna kan hmanlar em em pakhat, min control theitu awlsam leh pulpit tlanga sermon duah hluah mai ri kan hriat theihna wave- sound hi a ni. Energy ang pawn sawi bawk thin ani. Helam chu duh tawk phawt teh ang.
Particles hi han sawi zau leh ta hret ila. Aristotles khan thil engpawh mai hi a aia te leh chhawngin a tihbun(cut) zel theih niin alo sawi tawh a. A thurawn lakna Democritus pawh khan tunlai kan tawng tlanglawn em em a kan hman, world physics a theihnghilh mai mai loh tur "Atom" a hmuchhuak anih kha. Greek tawngah chuan "tihphel theih tawhloh" tihna ani. Tichuan particles kan sawi a pianga kan tinzawn tak fo chu Atom hi alo ni ta a. Entirnan, kan boruak hipluh thin zinga mihring tana tangkai em em Oxygen atom hi han sawi zuai ila. He atom chhungah hian proton(+ve charge), electron(-ve charge) leh neutron(neutral charge) pariat theuh a awm a, abikin atom chhungah hian kan cell ang chiahin nucleus a awm ve a, chutah chuan proton leh neutron hi an awm bik a ni. Tin, electron te chuan nucleus chu an virhual ta anih chu. He an virhualna dan hi centripetal force tih a ni nghe nghe a. Chu chuan anti-clockwish in nucleus hi an virhualna tur orbit ah tak an vir hual bawk a. He force hi hriatdan ah chuan Gravitational emaw Electromagnetic force tih ani nghe nghe. Tin, 1969 khan Caltech physicist Murray chuan proton hian mihringin a hmuh theih baka speed chak takin proton ve tho emaw, electron ava su(collide) tih a hmuchhuak a. Chuta a thil hmuhchhuah pawimawh em em chu proton leh electron te pawh hi anmahni aia te zawk "smaller particles" siam leh chhawn ani tih a ni a, a hming ah QUARKS tih a ni, an force pawh Nuclear force tih ani bawk. Hemi avang hian Murray hian Nobel price a dawn phah nghe nghe anih pah zel kha. Engpawh chu nise, helam hi kan topic ani rih si lova, mahse wave leh particles hian matter hi an hual vek avanga hriat ngai hmasa si, sawiloh theihloh anih tlat vang a ni. Chutihlai chuan hei aia tam daih hi Alchemist hoin element tam tak pawh an hmuchhuak tawh tih erawh hriat a ngai thung. Chu wave leh particles te chuan kan taksa nen an innghen tlat avangin leh, kan nervous system an hruai theih avangin an pawimawh lo theilo ani.
Particles hi han sawi zau leh ta hret ila. Aristotles khan thil engpawh mai hi a aia te leh chhawngin a tihbun(cut) zel theih niin alo sawi tawh a. A thurawn lakna Democritus pawh khan tunlai kan tawng tlanglawn em em a kan hman, world physics a theihnghilh mai mai loh tur "Atom" a hmuchhuak anih kha. Greek tawngah chuan "tihphel theih tawhloh" tihna ani. Tichuan particles kan sawi a pianga kan tinzawn tak fo chu Atom hi alo ni ta a. Entirnan, kan boruak hipluh thin zinga mihring tana tangkai em em Oxygen atom hi han sawi zuai ila. He atom chhungah hian proton(+ve charge), electron(-ve charge) leh neutron(neutral charge) pariat theuh a awm a, abikin atom chhungah hian kan cell ang chiahin nucleus a awm ve a, chutah chuan proton leh neutron hi an awm bik a ni. Tin, electron te chuan nucleus chu an virhual ta anih chu. He an virhualna dan hi centripetal force tih a ni nghe nghe a. Chu chuan anti-clockwish in nucleus hi an virhualna tur orbit ah tak an vir hual bawk a. He force hi hriatdan ah chuan Gravitational emaw Electromagnetic force tih ani nghe nghe. Tin, 1969 khan Caltech physicist Murray chuan proton hian mihringin a hmuh theih baka speed chak takin proton ve tho emaw, electron ava su(collide) tih a hmuchhuak a. Chuta a thil hmuhchhuah pawimawh em em chu proton leh electron te pawh hi anmahni aia te zawk "smaller particles" siam leh chhawn ani tih a ni a, a hming ah QUARKS tih a ni, an force pawh Nuclear force tih ani bawk. Hemi avang hian Murray hian Nobel price a dawn phah nghe nghe anih pah zel kha. Engpawh chu nise, helam hi kan topic ani rih si lova, mahse wave leh particles hian matter hi an hual vek avanga hriat ngai hmasa si, sawiloh theihloh anih tlat vang a ni. Chutihlai chuan hei aia tam daih hi Alchemist hoin element tam tak pawh an hmuchhuak tawh tih erawh hriat a ngai thung. Chu wave leh particles te chuan kan taksa nen an innghen tlat avangin leh, kan nervous system an hruai theih avangin an pawimawh lo theilo ani.
Han sawi ta zel ila. Miin TV ah sex movie en tase amahah chakna alo awm thuai thin. Hei hi possess lam niloin influence zawk a nih hmel a. TV -a wave leh frequency chu rawn chhuakin mihring taksa ah chuan cold, warm, chilli adt angin an rawn lut ta thin a ni. Science lam atang tihian han sawi ta ila; wave leh frequency TV atanga rawnchhuak chu visual spectrum a ni a. Chu chu mit note a cones leh rods chuan chemical reaction hmangin electrical potential ah anlo siam dang lam a. Chu chu mit vela optic nerve chuan kan thluak hmunpui Cerebral cortex ah ava thawn ta a. Chu chuan result a rawn pe let leh ta mai a ni. Hengbakah hian lehkhabua kan chhiar te, music kan ngaihthlak te, mi sawi kan hriat te, kan sawi chhuah te hi neuron hmangin nervous systemah an thawn a. Glands-in lo man ve leh chhawngin thisena DNA hi an rawn trigger ta a ni a tih thei. Hei hi kan sawi thiam dan ber tur leh hriatthiam dan ber tur chuan, kan senses ten message an dawn reng reng chu neuron-in spinal cord ah a va thawn thuai a, chu chu spinal cord a white matter hian lo keng chhoh zelin kan lubur hmalam- frontal lobe lam ah a thawnlut a, chuta tang lubur lai leh hnungla(mid and hind area) ah thawn chhawnglehin chu chu spinal cord a white matter bawk chuan keng letin kan neuron ah ava pechhawng leh a, chu chuan kan taksa tihrawl, kawchhung ah leh glands ah te result ava pe a. Copy life kan ti dawn nge, kan hriatna chu reilo te ah anlo thunun ta mai thin a ni. Medical science chuan tihian min hrilh a; kan taksa hriatna hi system pahnih - Central nervous leh Peripheral nervous ah a then hrang a. Central nervous hi abik liau liau, India sawrkara pawimawh em em chu "Central zem zen" tih ang deuh kha a ni. Abikin Thluak(brain) leh Hnungzang ruh(spinal cord) te hi anni a. An pawimawh dan em em hi sawi pawn a siak chiahlo e. Tin, Peripheral nervous pawh hi chihnih ah la thenhran leh ani a; pakhat chu Automatic ani a, chutah chuan sympathetic leh parasympathetic ala awm hrang leh a, abikin kan organs hi thu an zu pekna leh thu an lakna ani. Pakhat leh chu Somatic tih ani ve thung a, chu chu kan taksa pawnlam leh chhunglamin engthil nge a tawn leh alo tuar dan tur lo hre hmasa bertu leh thluak(brain) leh hnungzang ruh(spinal cord) a thawn tu a ni.
![]() |
| John Nash, 1994, winner of Nobel prize in Economic who had Schizophrenia |
Hetiang hian schizopherina, dual mind,split mind, addictive bahaviour, compulsive behaviour, abnormal cell growth, hormone overflow , vitamin deficiency , taksa chetna, miracle, magic, spritual healing(a lem zawk), depression, ammenorhea..adt atam lutuk reng reng hi kan hriatna paruk te hmanga influence vek an ni. Tunlaia lar leh natna tam tak thalai zinga lar em em OD, stress, post traumatic stress, hurna thlaraute pawh hi heng vang hi an ni ber awm e. A chhan chu topic hmasa lama sawi tawh angin mihring timihring tu chu conscious mind(chhia leh tha hriatnain a kaihhruai thei) hi a ni a tihloh theihlo a. Chu chu taksa beih ai chuan a hlawkthlak fe zawk a ni... Hemi atana midang tana hriat pawimawh leh em em si a awm a. Ramhuai hnathawh anih vanga hmanlai hun anga "RANHUAI PAI" anni tihna ani kher lo tih hriat a tha a. He kan awmna lei hi AD 34 liam hnu daiha Paula lo tlangau pui thin, "kan buante hi tisa thisen anni lova, lalna leh thuneihna phena thlarau sual te anni zawk" a tih kha an ni. "Thlarau sual pai" tihna an ni lova, "thlarau sual khawih leh hneh" tihna lam ani zawk mah e. Chu chu tumah hian kan pumpelh lova, inveng thei nasa bik lah kan awm hek lova. Tin, hlauh ngailova kan ngaih hlauhawm zia te, hlauh riaua kan neih hi Pathian vanga hneh theih ani tih erawh hriat reng a ngai tak meuh meuh a ni.
Atawp nan, hei hi kan ring em? Kan ring chiahlo anih pawn tunlaia natna, abikin rilru lam buaina(mental stress/disorder) chhan zawng zawng deuh thaw hi kan human anatomy leh phisiology ah hian zu hrethei miahlo a mawle. An rindan ber pawh environmental effect hi an puh ber mai anih chu. Chu chu he post hian a chhan ve ka ring ringawt mai a. Heilo rin tur dang hi awm miau rihlo le!
Reference:
1. The Jewish Encyclopedia
2. (Targ. Yer. to Deuteronomy xxxii. 24 and Numbers vi. 24; Targ. to Cant. iii. 8, iv. 6; Eccl. ii. 5; Ps. xci. 5, 6.)
3. Jewish Encyclopedia Demonology 4. Pes. 112b; compare B. Ḳ. 21a
4.”Demon”, Merriam-Webster Dictionary. Encyclopædia Britannica. Retrieved 12 April 2012
5. "Cosmos", Carl Sagan, 1980
5. "Cosmos", Carl Sagan, 1980
.jpg)



No comments:
Post a Comment