Eden huan a Adama te nupa te
bawhchhiatna avang khan mihring te zingah sualna alo lut ta a!
Bible a rorel hmawrbawkna pawimawh tak chu hremna leh nunna hi a ni.
Hremna bik chu hremhmun tih a ni a. Hremna chu sual avanga lo awmin;
mipakhat avangin khawvelah sual alo lut tih a ni bawk(rom 5:12). Hremna chu
thihna a ni bawk a(rom 6:23).
Hemi topic chhiar tanhma a
ngaihtuah ngai tak chu hremna teaching hi sual vulh lenna a ni tih hi a ni.
Hremhmun avanga piantharna inchantir tum te, sual inhawisan tir tum te hi bible
zirtirna a nilo a. Pathian chu hmangaihna atanga a hnen pan tur kan nih zia hi
ngaihtuah hmasak fo a tha.
THLARAU LEH THIHNA HI ENGE?
Gen 2:7 ah chuan mihring ah
chuan nunna thaw a thaw lut a tih a ni; Chu thaw chu tinung tu
pawh a tih theih ta a(Gen 6:17). Chutichuan taksa chu thlarau telloin thi
alo ni ta a nih chu(Jakoba 2:26). Taksa chhungah chuan rilru a awm
a, mihring chu a thih chuan a thlarauin a chhuahsan a, a ngaihtuahna pawh
alo bo ve nghal bawk thin(1Korinth 2:11,Sam 146:4).
Chutichuan mihring ngaihtuahna te
chu thlarau vang vek chu alo ni ta a; thlarau tello chuan ngaihtuahna,
suangtuahna leh taksa peng te chuan hna reng an thawk theilo thin a ni! Minung
formula lo siam ta ila, taksa+ thlarau= minung tihna alo ni ta a nih chu.
Anih chuan kan thih ve leh kan
thlarau chu khawi ah nge a kal tak ang le? Thuhriltu 12:7 ah chuan “vaivut
chu a awm angin lei ah a kir leh a, thlarau chu a petu pathian hnenah a kir leh
a ni” a ti. Hmasang Greek philosopher Plato leh Socrates te zirtir
dan ang ah chuan thlarau/taksa(immortal) chu nung reng tur a ni an ti thung a!
Bible erawh chuan Mihring chu minung alo nih tak thu leh, minung anih hma pawn
taksa nei a nih tawh thu a hmuhtheih bawk. Mihring chu alo thih chuan tisa
thi a ni tihna a nih chu(ezek 18:4).
Anih leh thihna chu enge ?
Bible chuan muhil tiin a sawi bawk. Muhil(sleep) hian
a kentel chu tholeh(wakeup) hi a ni. Gen 3:19 ah “vaivut
i ni a,vaivut ah i kir leh tur a ni” tih a ni a. Thuhriltu
9:5 ah ve thung chuan “Mi nungdam te chuan anla thi dawn tih
an hre si a, mitthi erawh chuan engmah a hre lo, hriatreng na pawh a nei tawh
lo” tih a ni. Heng atanga lo lang ta chu mitthi chuan engmah
a hre tawh lo a, muhil ang der a ni a. Nerves leh current zawng zawng chawl
thup hi thihna chu a ni! Medical lam zawnga kan sawi dawn
chuan DNA hian programne duangchhuak zel turin protein hmangin codon an siam
chhuak zel thin a. Chu codon -ah chuan stoping or terminate codon alo awm hian
mihring chuan programne a hlauh ta vek a. Nerves leh spinal cord anlo chawl ve
nghal a. Brain a active thei ta lo a. Mihring chu mitthi alo ni ta thin a
ni. Tihian formula siam ve leh ila; taksa= mihring/mitthi!
THLAN(HADES):
Chunglama sawi tak atang khian
thihhnu ah thlarau chu pathian hnen ah a kir leh dawn a. Taksa lah chu a pianna
vaivut ah bawk a kir leh dawn si a; hremhmun kal tur reng reng a awm ta lo em
ni le! Hmasang philosophy-in nasa taka min nuai hnu ah church father ten kum
zabi 2-na atang nasa takin an rawn pudarh ta si a. Hemi thu ah hian Paula hi
dem theih a ni bik hauh lo, mahse ani ngei pawh hian a ngaihpawlh erawh ani tih
a chiang em em a. Amah hi greek thiamna zir mai niloin khatih hunlai kha greek
era a nih vang zawk a ni.
Mizo bible lehlin sual ti ila a
sual lo ang chu maw; hremhmun tia a kan sawi hi English bible lehlin thar ah
chuan hades(Greek) tih a ni a, Hades tih thumal hi septaugiant a
Heb. Sheol tih thumal lehlinnan an hmang hian Greek epic virus a kai phah a,
Haides chu Greek Titans ho thawnthu hriat te chuan in hriat vek kha, Zeus
a unaupa a ni a, zeus nen an intibuai a, hrem a ni ta a, underworld ah an khung
ta a, leihnuai a mitthi khaw Lalpa a ni ve ta tih a nih kha, kha khan haides
thumal hi a ti hnawk ta em em mai a ni. Hemi avang hian hremhmun chu mei
alh dur dur tura ngaihruat theih a ni a, mahse a ni chuang lo!
Tirhkohtethiltih 2:31 ah chuan Isua
chu Hades ah hnutchhiah a nihloh thu a sawi a, hades ah a kal tihna a nih
chu. Paula chuan Isua chu Hades ata nithumni ah kaih thawh a nih
thu a sawi ve leh bawk a(1Korinth 15:3,4). Mizo leh sap thenkhat hote
pawn hmasang atang tawha kanlo inzirtir dan a nih miau tawh avangin Hades chu
hremhmun, kang hluah hluah tur emaw tih mai a awl a. Mahse Paula vek hian Hades
chu kangthei(burnable) lam niloin thlan a ni tih
a chiang takin a sawi a! A awmzia ah chuan Isua chu nithum chhung thlana phum a
ni tihna a ni a. Hremhmunah a kal tihna lam a nilo!
Joba chuan “Sheol ah chuan mi
thukru teh la” a ti bawk a. Joba’n hrehawm taka taksa natna a tur hnu
a sheol a humhim a duh dan ah hian a hrehawmloh ang tih a hriat mai a; thlan
bawk a ni ang tih hi a rin theih nghal mai a ni.
MEIDIL(FIRE OF HELL):
Soul(minung) hi matter ni a, huan a
thei ban a, lo va, eitu kha a ni. A bawhchhe ta a, a zak bawk a, hrem anni ta,
a thi ta chiah bawk. Chem a sahhlum theih, fei a chhunhlum theih, tur a
hraihlum theih, vuakhlum theih, denhlum theih ngei kha soul a ni a, a hnukpui
chu thisen ah a awm e tih a ni bawk alawm(The soul is in the
blood). Hremhmun hi kalna tur awm ang a kan ngaih avang hian soul hi kan
buai ru ta tlat reng a ni. Hremhmun kan tih tak mai hi OT ah chuan sheol
a ni, chu chu thlan hi a ni mai, (sawi fe tur chu a awm tho na a), NT ah chuan
haides a ni leh mai, chu chu thlan hi a ni leh mai bawk( sawi fe tur awm bawk),
an pahnih hian na tuar reng reng a hremna hmun anni lo ve ve.
Gehennah erawh hi chu hremna a ni
thung(mahse ala awm rihlo). Thupuan 20:14 ah chuan ti hian a inziak a, Thihna
leh mitthi khua te chu meidilah an paih a” . Ngaihtuah mei chuan
he chang hian mi tam tak thinlung chu a khei zak mai thei a ni. Logic
hmang thiam tan erawh chuan thihna hi mei ah paihluh leh chuan tur a awm hauhlo
a, thlan(hades) pawh paihluh a kang mai tur a nih chuan hmel bawkloh. Paih lut
pawh nise enge a tangkaina? Nunna neilo, mitthi chuan nervous system a neih
miauloh chuan na a hre dawn der silo a, Johana ve thung chuan “an rum
tlawk tlawk ang” a ti daih bawk si! Mitthi hi a rum tlawk tlawk theilo
a, thlan pawh a tawng thei heklo!
Hremhmun mei(Gehenna) hi King James
Version a inziak a(Matthai 5:22,marka 9:47), heibak ah hian Greek bible
ah chuan vawi 31 lai a lang bawk; a kawh ber chu Hinnom ruam, jeruslem pawn ami
sawina a ni. Smith’s Dictionary of the Bible chuan
Hinnom ruam chu hnawmhnawk leh misual, thilsualti tu te halralna hmun
a ni a ti a. Thupuan 21:8 ah chuan misual te chu Gehenna -ah an kan ral tur thu
a sawi a ni. Daniala 12:2 -na ah chuan “mitthi tawh te chu anlo thangharh
leh ang a, thenkhat chatuan nunna ah, thenkhat zahna leh chatuan hremna
ah” a ti a.
Hetianga lo nunlehna tak mai hi a
lawm mak em em leh rin harsa tak chu. Mahse universal issues ah chuan he bible
thu hian an nung leh dawn mitthi te chu a ti miau si a. Thenkhat ngaihdana
thlarau nung zel a, chatuan meidila va kan lam emaw, vanrama nuamsa taka awm
lam a kawklo tih erawh a chiang em em lawi bawk si!
Pathian thu hi a nung takzet a nih
chuan mitthi hi a nun leh a ngai miau a lawm le. Hei hi thudik a ni! Mi zawng
zawng hian thihna hi kan tem vek dawna, mahse chumi zawhah thawhlehna a awm leh
dawn a ni tih hi. Thihna formula chu thawhlehna formula a alo convert leh hun a
awm dawn a, chuti anih chuan living soul bawk chu alo awm leh dawn tihna
a ni. Chu ngei chu Pathian hmaa ding tur ti a Johana’n alo sawi dan kha a ni.
Minunga(living soul) ngei chu chatuan meidil a kal bawk tur chu a ni!
Hemi tihchian nan hian bible refer
dang pawh mamawh a ni em em lo. Pathianin eden huan atanga tawh khan mihring
hnena a agreement sign pui hi spiritual world ni loin physical world pek diam a
ni tawh zawk a. Isua alo kal chhan leh a mission ropui tak pawh kha spiritual
salvation lam niloin physical salvation hi a ni zawk tih hriat bawk a tha. He
taksa ngei hi meidila kang tur, kang ral tur leh boral tur dik tak chu a ni
zawk a ni. Thupuan 20:13 ah vek, “thihna leh mitthi khua chuan a
chhunga mitthi awm chu a chhuah a” a ti a. Johana 5:28 ah
chuan thlana awm zawng zawng tan biruk thian pawh niloin , biruk theih leklohin
an lo chhuak vek dawn a ni.
Lalpa ringtu te erawh chatuanin an nung reng tawh
ang(matthaia 25:8,thupuan 21:4,Johana 17:3)
Ka ngaihdan ka lo sawi ve mai mai ange, Pathian in mihringte a siam khan vaivutin a siam a, chu vaivut chu tihdanglam a awmin nunna thaw a thaw lut a, Pathian anpuiin thianghlimna ah a lo chang ta a ni. Thiltihtheihna erawh nei lovin. Chu chatuan tisa pu tak mai chu sual a an tluk khan Pathian in Paihsakin vaivut ah kir leh tur in a ti ta a ni. A thlarau erawh chu engtikawngmaha thi thei a nilo. Kan nunna bulpui chu he thlarau hi a ni tih a chiang khawpin ka hria Isua thih dawn khan a pa kut ah a thlarau a kawltir tih kan hmu. Tin Paula khan kan nunna chu thuhruk anih thu min hrilh bawk a nih kha. Chuan Bible changdang ah " Thlarau chu a petu Pa hnenah a haw leh" tih a ni. Mahse chu nunna zawng zawng kawltu Pathian chuan nikin ni ah chuan anmahni taksa ah theuh pe kir leh in a tinung leh dawn a ni. Hei hi lei taksa thi thei nen chuan a danglam tawh ang, taksa pu mi thilpawh ei thei ( Lal Isua kan thaawh hmahruai a nih ang in) kan ni tawh dawn a ni. Bible in min hrilh angin he khawvel pahnihna ah hi chuan thihna a awm tawh dawn lo a ni. Kan ngaihtuahna ah halral leh tawihral tawh ho hi kan ti mai thei. Amaherawh chu Ezekiela bu kan chhiar chuan Lalpa nunna thaw thli ang a lo tleh hmang pawhin ruhrel mai ni tawh ho te pawh sipai rual ah an lo chang a nih kha. Chuvangin taksa na hre thei nat hre thei hi hremhmun ah chuan hrem a ni dawn, kan taksa erawh a danglam tawh dawn avangin kan thi thei tawh dawn lo a ni. Tih te mai hi ka han zep ve ange...
ReplyDeleteA ni leh Isua'n Mi hausa le Lazar chanchin a sawi kha enge a ni tak? Kha thu kha tikhuinthu mai a ni silo, hmutu leh hrechiangtu Isua ngei in a sawi a ni si a. I sawi dan a kha chuan rorelna nuhnung ber a thleng hnuah meidil lang chau turin i sawi si a.. Ka va buai deu ve..
ReplyDelete